-उत्तम बाबु श्रेष्ठ-
सन् २००३ को टेड टक सो मा “कोल्याप्स हाउ सोसाइटी चुज टु फेल अर सक्सीड” (Collapse: How Societies Choose to Fail or Succeed) का लेखक जारेड डाइमण्डले भविष्यमा “कोल्याप्स” हुने (अस्थित्व मॆटिने) सक्ने मुलुकमा नेपालको नाम लिए । मध्य अमेरिकाको प्राचिन माया सभ्यतादेखि अमेरिकाको पहाडीराज्य मेन्टानाको जनजीवन, गि्रनल्याण्डको नोर्स जातीदेखि इष्टर आइल्याण्डको समाज र हैटी जस्ता देशको पतन हुनको कारणहरुलाई नजिकबाट नियालेका यस सताब्दीका महान चिन्तक, प्राध्यापक तथा पुलिटजरपुरस्कार विजेता जारेड डाइमण्डले नेपालको नाम अस्थित्व समाप्तितिर लागेको मुलुकको रुपमा किन लिए होला ? कौतुहल निकै लागिरह्यो । नेपालमा राजनैतिक परिवर्तन भएपछि गणतन्त्र आएपछि जारेड डाइमण्डको उक्त भविष्यवाणीलाई एकातिर थन्क्याइयो, देश उभो लाग्ने आशामा । तर नेपालको वर्तमान अवस्था हेर्दा डाइमण्डले इतिहासमा समाज वा राष्ट्र पतनहुनका १२ कारण मध्ये धेरै कारणहरुको नजिक हामी पुगिसकेका छौं भन्न कर लाग्दछ । ती कारणहरु मानविय, समाजिक, आर्थिक, प्राकृतिक वा वातावरणिय आदी छन् ।
केहि समय पहिले युएनडिपीले सार्वजनिक गरेको मानव विकास सुचांक २००९ अनुसार, नेपालको कुल जनसंख्याको ७७.६ प्रतिशत मानिसहरु दैनिक २ डलर भन्दा कम र ५५.१ प्रतिशत मानिसहरुको दैनिक १.२५ डलर भन्दा कम कमाई गर्छन् । त्यस्तै ट्रान्प्यारेन्सी इन्टरनेशनलको भ्रष्टचार सम्वन्धी पछिल्लो तथ्यांकमा नेपाल दक्षिणएशिया कै सबैभन्दा भ्रष्ट मुलुकमा गनियो । विश्व बैंकले सन् १९९६ पछि वर्षेनी सार्वजनिक गर्ने सुसाशन सम्वन्धी सुचांक (गर्भनेन्स इण्डेक्स जसमा ६ वटा मापदण्ड लिइएको हुन्छ) मा पनि नेपालको स्थिती प्रत्येक वर्ष खस्कदै गइरहेको छ । देशको आर्थिक सर्वेक्षणका अनुसार आर्थिक वर्ष २०६६/६७ मा हाम्रो आयात २९ प्रतिशतले बढेको छ भने निर्यात ९ ले घटेको छ । देश घान्नै नसक्ने आर्थिक व्यापार घाटा व्यर्होदै छ । गएको वर्ष करीब तीन लाख नेपाली जनशक्ति कामको खोजीमा विदेशीएका छन् ।
प्राकृतिक र वातावरणिय रुपमा झन् स्थिती भयावह नै छ । जलवायु परिवर्तनका कारण देशमा पछिल्ला वर्षहरुमा अतिवृष्टी र अनावृष्टी सामान्य हुँदैछ जसको कारण बाढि पहिरो र सुख्खाका समस्याहरु बढिरहेका छन् । जसले गर्दा खाद्य उत्पादन कम भइरहेको छ र हाम्रो खाद्य सुरक्षाको स्थिती दिनप्रतिदिन गम्भिर वन्दै गइरहेको छ । कर्णाली जस्ता दुर्गम भेगका जीवनयापनको मेरुदण्ड मानिएको यार्सागुम्बा निकै कम पाइन थालेको छ । थुप्रै ठाँउमा पानीका मुहान सुकेका छन् श्रम गर्न पर्ने मान्छेहरु पिउने पानीको खोजीमा दिन विताउन पर्ने वाध्यता देखा पर्दैछ । (हेर्नुस हालसालैका पत्रिकाहरु) हिमालमा हिउँ कम हुदै गएको तराईको वनजंगल मासिएको, चुरे भासिएको, गैडा मरेको, वाघ घटेको खबर दिनप्रतिदिन आइरहेका छन् । यी खबरहरुसँगै गोरु वेचेको साइनो नभए जस्तै काठमाडौं वर्षै पिच्छे सरकार फेर्दैछ । यतिखेर देशमा त्यहिक्रम जारी छ । मलाई लाग्छ, यो उचाल्ने पछार्ने क्रम जति नै चलिरहन्छ त्यति नै देश डाइमण्डले भने जस्तै “कोल्याप्स” हुने दिशातिर द्रुत रफ्तारमा बढिरहन्छ ।
देशलाई सन्नीकट कोल्याप्सको दिशा तिर अझै अगाडि बढाउने कि ? मानविय प्रयत्नद्वारा जोगाउने ? अहिलेको यक्ष प्रश्न यहि हो । त्यसको लागि समस्याको जड पहिचान गर्न आवश्यक हुन्छ । तर विगत र वर्तमानमा नेपालको राजनिति यस्ता समस्याहरुको पहिचान र हल गर्न भन्दा शक्ति संर्घषमा वित्यो । त्यो शक्तिसंर्घष विभिन्न कालखण्डमा शाह-राणा, राजा-काँग्रेस, राजा-संसदवादी-माऒवादी, माओवादी-संसदवादी भएर देखा परयो र पर्दैछ । निष्कर्षमा भन्दा, त्यो शक्ति संघर्षको कारण भनेको शक्तिको स्रोतसाधन राज्यसत्ता र विशेष गरि सैनिकवल माथिको नियन्त्रण कसले गर्ने भन्नेमा नै केन्द्रित थियो । चाहे त्यो शाह र राणा खलकको टकराव होस्, चाहे त्यो काँग्रेस र राजाको टकराव होस् र अहिलेको माओवादी-संसदवादीको टकराव होस् ।
समाधानको उपाय
सेनामा नियन्त्रण भएका तात्कालिन राजा विरेन्द्रसँग टकराव गर्नको गिरीजाप्रसाद कोइरालाले अलग्गै फौज अर्थात सशत्र प्रहरी बनाए जसरी सेना भएको राज्यसत्तासँग लड्नको लागि भन्दै माओवादीले आफ्नो छुट्टै जनसेना निमार्ण गरयो । यो टकरावको विचमा रहेको एमालेले पनि आफुले सेना वनाउन नसकेपनि सबैसँग साखुल्ले वन्दै सेनामा आफ्नो प्रभाव राख्न लागि परिरहेको छ । त्यस्तै नयाँ शक्तिको रुपमा उदाएको मधेसवादी दलहरुको सेनामा प्रवेश लगायतका कुराहरु पनि सेनामाथि आफ्नो प्रभाव जमाउने उदेश्यद्वारा प्रेरित छ । त्यसकारण चाहेर वा नचाहेर नेपालीसेना विभिन्न शक्तिहरुको संघर्षको “हिडन ह्याण्ड (अदृष्य हात)” वन्न पुग्यो । भुमण्डलीकरणका ज्ञाता थोमस फ्राइडम्यानले “द लेक्सस एण्ड ओलीभ ट्री” (The Lexus and the Olive Tree) भन्ने पुस्तकमा “खुलाबजार अर्थतन्त्रमा बजार अदृष्य हातले चलाइरहेको हुन्छ त्यो अदृष्य हात भनेको अमेरिकी सैनिक बल हो” भने जस्तै नेपालको राजनितिको विभिन्न कालखण्डमा नेपाली सेना “अदृष्य हात” जस्तै बन्न गयो । वर्तमान अवस्थामा राजनितिको चुरो सेना समायोजन नमिल्नुमा कारक तत्व भनेको सेनाभित्र माओवादी आफ्नो प्रभाव लाद्न चाहन्छ समायोजनको वहानामा भने अन्यदलहरु त्यसलाई निस्तेज पार्न चाहन्छ पुर्नस्थापनाको वहानामा ।
नेपालीसेना विगतदेखि न त कुनै मुलुकसँग लडेको छ र वर्तमानमा कुनै विदेशीसेनासँग लडाई लड्ने सामथ्र्य राख्दछ । बरु जान अन्जानमा विभिन्न समयमा समस्याको कारक र आर्थिक रुपमा सेतो हात्तीको रुपमा देखापरेको छ । सायद ! अब समस्याको कारक वनेको नेपालीसेना वा कुनै पनि सेनाको समयक्रममा विघटन नै दिर्घकालिन रुपमा नेपालको हित हुनसक्छ । कोष्टारिका भन्ने देशले सन् १९६७ मा राष्ट्रीयसेनालाई खारेज गरेर त्यसमा खर्चहुने पैसा सबै जैविक विविधताको संरक्षणमा लगायो । आज कोष्टारिका विश्वमा उष्णप्रदेशिय जैविक विविधाता संरक्षणमा विश्व मै उत्कृष्ठ बनेको छ उदाहरणीय बनेको छ । त्यसकारण सेना समायोजनका विभिन्न मोडल खोज्न विश्वभर भौतारिनु भन्दा सम्पुर्ण सेना (नेपालीसेना, जनसेना) विघटनको कोष्टारिकाको मोडल अपनाउनु उपयुक्त होला । जसरी कोष्टारिकाले सेनामा लाग्ने खर्च जैविक विविधतामा खर्च गरयो त्यसरी नै हामीले पनि सेनाको लागि गरिनेसबै खर्च जलवायु परिवर्तनको प्रभाव न्युनिकरण र अनुघुलनमा लगाउने सकिन्छ जसले हाम्रो खाद्य सुरक्षालाई दह्रो बनाउँछ । नरहे बाँस नवजे बाँसुरी ?
No related posts.
dill जी ले भने जस्तो कुरा मा म अलि कति बिरोध दिल गर्ने पर६ किन भने कम्निस्ट भने को के हो राम्री ब्ह्झ्नु जरुरि६ कुर्ची र्र सत्ता बक्ति बाद हो भने ३६ साल मा पनि ८ एंच घट्य की हो तर क भयो भाझानु होस् अज्हाई पनि [ गोबिन्द ]
मन परे हरियो, नपरे रातो
0 
1
Now only almightly God can save Nepal. No any alternative from any party will work in this contry. They are rubbing this nation. Vate vatuwa netaharu hamile gareko tax payment bata moj gari rakheka chan ra bharat ko dalali garera chora chori padhaeraheko chan. Kina nepal ma yek jana pani yes desh lae sochne neta najanmeko hola?
मन परे हरियो, नपरे रातो
2 
0
उत्तमजीको समस्याको विश्लेषण चित्त बुझ्यो, तर समाधानको प्रस्तावमा सहमत हुन सकिएन | सेना बिघटन समस्याको समाधान हुनै सक्दैन, झन् बिकराल अराजकता र अपराधको भुमरी बन्छ नेपाल | हाल अस्तित्वमा रहेका सेनाको (सरकारी सेना र जनसेना) यथोचित समायोजन सहित रास्ट्रिय एकता कायम गर्न सक्ने निर्भिक र ज्ञानी नेतृत्व नै आजको समाधान हो | कथित् सरकार वा राजनैतिक पार्टीहरुले समस्या मात्र खडा नगरिदिनेहो भने नेपालीले आफ्नो कर्मभूमि आफै निर्माण गर्न सक्दछन | नेपाली सेनाले अन्य देशका सेना संग टक्कर गर्न नसके पनि भारतीय गुण्डाबाट नेपालीलाई जोगाए मात्र काफी हुन्छ |
मन परे हरियो, नपरे रातो
8 
1
लुलो राजनैतीक परिस्थितीका कारण दर्हो संबिधान बन्न सक्या छैन – - – मुलुक त्राहिमाम को दल्दल मा फस्न पुगेको बखत स्बर्ग को बखान – - -
मन परे हरियो, नपरे रातो
4 
2
नेपाल को >सान्ति क्षेत्र प्रस्ताब मा सबै छिमेकी ले सहि गरेको भोलि पल्ट नेपाली सेना लै खारेज गर्दा हुन्छ,
मन परे हरियो, नपरे रातो
3 
1
यो mysansar को निर्माता लाइ कसले दिमाग भुतेछ ? हाम्रो स्वतन्त्र देश को स्वतान्त्त्र सेना लाइ bighthan गर्नु पर्च्छा भन्ने आँट कहाँ बाट आयो ? अब एसको ब्लग पनि मैले हेर्न नसक्ने भएछ. आर्मी को साइज घटाउने अथवा अरु कुनै उपाए रचनात्मक उपाए सुझाएको भए खुसि लाघ्थ्यो तर एसले पनि कसैको दलाली गर्न थालेछ कि नभए कसैले एस्लाई पनि फँसाएको हो . सक्चास भने छिमेकि सेना पनि बिघथान गर्नु पर्चा भन्न सक, नत्र हाम्रो सेना ले तेरो क बिगरेचा ? अब देखि एस्तो कुरा ब्लग मा नराख्नु नै बेश होला. नेता हरु को दोष सेना लाइ नाठोपारा . सेना को adhunikikaran र लोकतान्त्रिकरण अवस्य गर्नु पर्चा. तर सेना बिगथान गर्नु भनेको सिक्किमीकरण को लाइन हो. भलै हाम्रो सेना ले बिदेसी सेना लै हराउन सक्दैन तर पनि आफ्नो प्रतिरक्सा को लागि आफ्नो ज्यान दिनेछ, अरु सबै पत्रकार र नेता हरु दुलो भित्र पसे पनि सेना ले आफ्नो छाती मा गोलि थाप्न पछि हट्ने छैन. नेपाली सेना को सिध्रिन्दिकरण गर्नु आजको अवास्येकता हो. जनसेना पनि हाम्रो सक्ति हो , एसको समायोजन र पुनर्स्थापना हुनु पर्चा.
मन परे हरियो, नपरे रातो
11 
5
सेनाको कारणले नै नेपालीले मुक्ति पाईराखेका छैनन् ! हाम्रो इतिहासले त्यहिँ देखाउछ ! तेसैले पुरा जनताको मातहतमा सेनालाई राख्न सक्नु पर्यो , होइन भने बलात्कारी हत्यारा ,भ्रस्टचारी सेनालाई हटाऊदा घाटा भन्दा फाइदा नै हुनेछ !
गरमागरम बहस। तपाईँ के भन्नुहुन्छ?
6 
13
धेरै दिन पछी शुद्ध राष्ट्रको चिन्ता बोकेको लेख पढ्न पाउदा पनि अति नै खुशी लग्यो ! सर्व प्रथम “संबैधानिक नेपाल” हुन आबस्यक छ ! बरु केहि समयको लागि सेना विघटन गर्दा संविधान बन्छ बने नि:सर्त गरौ! संविधान बनाउँ!
मन परे हरियो, नपरे रातो
2 
15
कस्तो बकम्फुसे कुरा गर्नु भाको? अनि बेरोजगारले के गर्ने त ?
मन परे हरियो, नपरे रातो
12 
3
यो कुनै सान्दर्भिक कुरा भएन ….. सेना लड्न या युद्द को लागि मात्र होइन सेना शान्ति र बिकाश को लागि उपयोग गर्नु पर्छ … के यसको कुनै ग्यारेन्टी छ त …… सबै मिले सेना ले पनि सहयोग गर्छ चाहे त्यो जनसेना या राष्ट्रको सेना दुवै राष्ट्र को लागि ऊपयुक्त छन् …..
मन परे हरियो, नपरे रातो
7 
4
नेपाली सेना लै बिघटन हैन बिकाश को काम मा लगाउन पर्छा. हैन कस्तो सोच साथि हरु को? कम से कम देश ले सबै लै न सकी पनि केही लै त रोजगारी मिले को छ .के निश्चित छ त सेना को खर्च ले अरु बिकाश को काम हुन्छा ? आज देश को विकास को काम आगाडी कस ले बदायाको छ त? सेना ले हैन र? यो पनि सोचनीय कुरा हो साथि. दोष सेना को हैन कुकुर को जस्तो हड्डी खोज्दै हिड्ने नेता को हो . जब सम्म नेता को विचार मा सुधार हुदिना तब सम्म केही हुने वाला छैन . हुन त नेता मा राम्रो पढे लेखे को मान्छे वाय पो? यो भने र मा सिछित नेता हरु लै भन्न खोजे को हैन .शिक्षित नेता हरु को सोच नै अर्कै हुन्छा. भारत मा पढे लेखे का त्यो पनि ५-७ कक्षा मा पढे का नेता हरु लै नेपाल को बारे मा के थाहा? आब को संबिधान बन्दा भारत को नागरिकता भय का हरु लै नेपाल को निर्बाचन मा नेता बनायर उठाउनु हुदैन .त्यो व्यक्ति नेपाल को सच्चा कैले पनि हुदैन .. जय नेपाल……….जय हामी नेपाली…….
गरमागरम बहस। तपाईँ के भन्नुहुन्छ?
16 
7
अहिले को अबस्था मा झलनाथ को अति नै आवस्येक थियो अथवा बाबु राम को बाकी नेता हरु काम चलाऊ हुन्
मन परे हरियो, नपरे रातो
3 
5
मा ११०% सहमत राख्दछु. यो नेपाली सेना भनेको खाली चर्चा र अधिकिर्ट हरुnको ऐस आराम गर्ने अड्डा मात्र हो. बिस्वमा धेरै देश छन् बिना सेना पनि बिकसित, धनि र शुखी. सेना हैन सिस्टम राम्रो हुनुपर्चा. साच्चिकै यस्तै चलिरह्यो भने पक्कै पनि नेपाल भन्ने एउटा धेश थियो पक्कै पनि भनिने छ. जस्तै सिक्किम.
गरमागरम बहस। तपाईँ के भन्नुहुन्छ?
16 
10
राम्रो कुरा गर्नु भो \ साच्चीकै एक लाख सेनाले नेपालको कुल आय को २० % खर्च गरेर पाल्नु , यो गरिब देशको लागि सेतो हात्ती पाल्नु नै हो \ त्यस माथि जनसेना, मधेसी सेना थप्नु पर्ने बाकी नै छ \ बरु सेना लै नै बिघटन गर्नु बेस \ यस बाट बच्ने रकमले प्रटेक गाउ मा २-३ स्कुल र एउटा उच्च शीक्क्षा वा कलेज बनाउने र सबै का लागि १२ कक्ष्या सम्म अनिवार्य बनाउने \ यो भोत्रो को सेना-जनसेना मा के को खर्च गरि राख्ने ?
गरमागरम बहस। तपाईँ के भन्नुहुन्छ?
18 
8
जसरि माओबादी हरु लाई खोज्न घर घर मा सेना आएको थियो, तेसरी नै सेना लाई हाम्रो सहर गाउँ हरु मा बिकाश कार्य हरु गर्न लगाउँदा कसो होला आखिर उनि हरु जनता कै पैसा ले त चलेका छन् नि हैन र ?
मन पराइएको प्रतिक्रिया। तपाईँलाई नि:
20 
2
छिमेकी लाइ लडेर न जित्ने भए देश को सेना बिघटन गर्नु पर्ने राय अलि कस्तो कस्तो छ | नेपाली सेना ले राजतन्त्र को समय देखि लोकतन्त्र मा जुन रुपले रुपान्तरित गर्यो त्यो एकदम सर्हानिय छ | राजनैतिक पार्टी हरु को नाकामी बाट ध्यान हटाएर सेना को क्रियाकलाप लाइ दोषारोपण गर्नु खासै बुद्दिमतापूर्ण लाग्दैन |
नेपालको सन्धर्भमा नाकाम भनेको राजनैतिक पार्टीहरु हुन् सेना हैन |
मन पराइएको प्रतिक्रिया। तपाईँलाई नि:
26 
4
नेपाल को मूल समस्या भनेको गरीबी अशिक्षा चेतना को कमी र बेरोजगारी हो जसलाई नेपालका सबै राजनितिक पार्टी हरुले आफ्नो स्वार्थको लगी प्रयोग गरी रहेका छन र हाल केही वर्ष देखि नेपाली जनशक्ति को विदेशमा जसरी पलायन भई रहेको छ त्यसले भविष्यमा नेपाल लाई आर्थिक रूप मा अझ परनिर्भर बनौदै लगी रहेछ . यसका नाराम्रा असर हरु हाम्रो सामाजिक र आर्थिक क्षेत्र मा देखिन थाले का छन . तसर्थ राजनितिक दल हरुले सकारात्मक सोच लिए हतेमालो गरे भने नेपाली जनता र नेपाल रास्ट्र को भलो हुने थियो र हामीले सेना र अन्य कुने निकाय विरुद्ध नकारात्मक सोच रखने पर्दैन.
नेपाल र समस्त नेपाली को जय होस !
मन परे हरियो, नपरे रातो
10 
0
नेपाली सेना चाही हैन त्यो राजनीतिक दल र तेसका अंदा भक्तहरुलाई चाही विघटन गरेमा नेपालको आफै हित हुन्छ।
मन पराइएको प्रतिक्रिया। तपाईँलाई नि:
20 
0
यो लेख को लागि लेखकलाई धन्यबाद तर नेपाली सेना लाई बिघटन गरे र तेस्को खर्च ले जलबायु परिवर्तन गर्नतिर लाग्दैमा नेपाल को अहिले को समस्या समाधान त पक्कै हुदै न तर एस ले धेरै बिकृति हरु पक्कै भित्र्यौछा. फेरी सेना बिघटन गरे पछी छिमेकीहरु ले झन् हेप्ने पो हुन् कि? सेना हुँदा त यो अवस्था छ भने सेना नै नहुँदा के हालत होला . अरु कुनै शान्दर्विक लेख लेखना आग्रह गर्दछु.
गरमागरम बहस। तपाईँ के भन्नुहुन्छ?
17 
5
दशगजा पारिको इशारामा चल्ने नेपाली सेना विघटन गर्दा दशगजा पारिकाले नै नेपाललाई हेप्ने सवाल आउँदैन ।
नेपाली सेना विघटन गर्दा दुई फाइदा पक्कै हुन्छः- १) चेलीबेटीको अस्मिता बच्ने र २) वार्षिक अरबौं रु. बच्ने ।
यसरी बचेको पैसा “जलवायु परिवर्तनको असर कम पार्न” खर्च गर्दैमा नेपालको अस्तित्व बच्दैन । बरू सो पैसा माकुनेदेखि प्रचण्डसम्म, ज्ञाने माइलादेखि सूबथासम्म र नेपाली कांग्रेसदेखि राजनीतिको मकुण्डो लगाएका तराईवालेहरूसम्मका गोटीहरूलाई भारतीय छक्का-सत्ता खेलबाट टाढा राख्न सक्ने “यन्त्र”को आविष्कार/अन्वेषण गराउन खर्च गरे हुन्छ । अनि बल्ल नेपालको अस्तित्व एक स्वतन्त्र र सार्वभौम मुलुकको रुपमा रहन सक्छ । नत्र नेपालको अस्तित्व गण्डकी-कोशीको पानीसँगै बग्ने क्रम जारी रहने छ ।
——————
सेना-भक्तहरूको जानकारीका लागिः- विशवका १४ मुलुकमा ससश्त्र-सेना छँदैछैनन् भने ६ मुलुकमा नाउँमात्रैको सेना छन् ।
गरमागरम बहस। तपाईँ के भन्नुहुन्छ?
7 
13
यो उत्तम बाबु ले कहाँ बाट सिकेर आउनु भएछ एस्तो कुरा कुन देश मा सेना हुदैन सेना भएको देश ले प्रगति गरेको छैन कि बरु सिडी लेख्नुस नेपाली सेना काम छैन जना सेना लै नै प्रमुख सेना बनौ भनेर कि कसो त उत्तम बाबु उर्फ प्रचण्ड बाबु जी
गरमागरम बहस। तपाईँ के भन्नुहुन्छ?
16 
9
हुनपनि हो नेपाली सेना रकुनही सेना को नेपाल मा काम छैन के काम गरेकाछन्| नेपाली का रगत पसिना खाने त होनी नेपाली नेता जस्तै
गरमागरम बहस। तपाईँ के भन्नुहुन्छ?
12 
9
उत्तम जी,
जब देसको आर्थिक अस्थित्व धरासायी हुन्छ तब सेनाको गठन वा बिघटन ले के नै असर गर्छ र ?
देशको आर्थिक अवस्थालाइ लगेर सेना संग जोड्न भएछ र सेनाको पछाडी लाग्नुभएको रहेछ…तेसो त कुनै आश्चर्य लागेन ! तर पनि,
यहाले ध्यान नदिएको अर्को यथार्थ के हो भने, नेपालको सबैभन्दा ठुलो ग्राहस्थ उत्पादन भनेकै कृषि हो ! केहि बर्ष (५-७) अगाडी सम्म तराइ र भित्रि-मधेसका खेतमा बालि लगाउने र भित्र्याउने सिजनमा खेत गराहरुमा यहाँ डुल्नु भएको भए, ८०% भन्दाबढी कृषि मजदुर भारतबाट आएका भारतीयहरु हुन्थे ! तर अहिले त्यो क्रम पहाडी खेतहरु (धादिंग, गोर्खा, तनहु, कास्की आदि ) सम्म पुगेको छ !
हामीलाई यता त बन्दुक बोक्न, यात टायर बाल्न, आपसमा काटाकाट गर्न वा बिदेशिन ठिक्क छ र देशको ठुलो उद्योग कसको भरमा चलेको छ….खेत बारी तिर येसो हेर्ने पो हो कि?
तेस्पछी अस्तित्वको कुरा गर्दा सहि अर्थ लाग्छ होला !
मन पराइएको प्रतिक्रिया। तपाईँलाई नि:
22 
2
मित्र उत्तम जी!
सेनाले यो देश लाइ लोप हुन तिर धकेलेको हो र?? त्यसैले सेनाको खारेजी होइन सेनालाई दुरुपयोग गर्ने पार्टी, व्यक्ति वा व्यवस्था को पहिचान गरेर त्यसलाई खारेज गर्नुपर्ला कि…….!!! तैपनि देसको चिन्ताको बिसय उठाउनु भयो/ सम्बेदन्सिलता का लागि धन्यवाद…!!!!!
मन परे हरियो, नपरे रातो
13 
0
उत्तमजी,
यसअघिका तपाईंका कतिपय विचारमा सहमतिस्वरूप प्रतिक्रिया जनाउने गरेको थिइन, तर आज पहिलोपटक तपाईंको विचारमा मेरो लगभग पूर्ण असहमति रहेको छ । फ्राइडम्यानको तर्क आफ्नो ठाउँमा सही होला । तर यसो भन्दैमा हामी पनि नालायकहरूको कित्तामा उभिनु ? हामी अब नेपाली हुनुको गर्व तुहाउनु ?
नेपाली सेनाको लोकतान्त्रिकरण आवश्यक र अवश्यम्भावी छ, तर कसैसँग लडेकै छैन वा सामर्थ्य छैन भन्दैमा विघटन गर्नुपर्छ भन्ने तर्क उचितमात्र होइन आधारहीन पनि छ । के नेपाली सेना विघटन गराएर सबै नेपालीहरू भारतीय सेनामा भर्ति हुन प्रेरित गर्ने अब ? विश्व नै जलवायु परिवर्तनले आक्रान्त भएको अवस्थामा हामीले के-कति लगानी गरेर यसको प्रभाव रोक्न सक्छौं । अनि के यसका लागि सेनालाई उपलब्ध गराइने बजेट नै किन चाहियो ? तपाईंले भनेजस्तो सेनाको बजेट अन्त लगाउनु भनेको भ्रष्टाचारको नयाँ स्रोत जन्माउनुमात्र हो ।
कमसे अँग्रेजको रोगले ग्रस्त भारतीय शासकहरूको सामु बस्नुपर्ने हामी नेपालीले नेपाली सेनाको विघटनको कुरा गर्नु आफ्नो खुट्टामा आफैंले बञ्चरो हान्नु हो । ब्यारेकमा पालेर राखिएको नेपाली सेनालाई दरबारिया ह्याङओभरबाट छुटाएर सीमाहरूमा खटाउनुपर्छ अब ।
मन पराइएको प्रतिक्रिया। तपाईँलाई नि:
34 
4
पुष्प जी!
तपाहिको यो बिचार र कुरामा कत्तिपनि सहमत छैन र हुने सक्दिन पनि! हो एउटा कुरा चाहि नेपाली सेनाको लोकतान्त्रिकरण आवश्यक र अवश्यम्भावी छ भन्नेकुरा गर्नुभयो तेसमा केहि हद सम्म सहमत हुन सकिन्छ त्यो हदै आबस्यक हो यदि सेना राख्ने पर्ने भयमा तर म नेपालमा सेना आबस्यक छैन भन्नेकुरा र उत्तम जी को लेख तर्क संग अधिक र उच्चा सहमत छु!
पुस्पजी तपाही जस्तो व्यक्तिले पहिले, सेनाको निर्माण, गठन,कार्य,कार्य क्षत्र, क्षमता, आदि कुराको गहन आध्यायन र बिचार गरेपछि हालको समय, देशको अबस्था परिस्थिति, उद्योग निर्माण ब्याबस्थापन आदि कुरामाथि चिन्तन गर्दै अनि अन्तरास्ट्रिय परिवेश आदि कुराहरुलाई राम्ररि बुझिकन अनि देशको आबस्यकता, नीति आदि कुराहरु लाइ लियर क्रिया वा प्रतिक्रिया दिनुभय राम्रो हुन्थ्यो होला! सेना बिघटन यिता राम्रै र ठुलै बहस हुनास्कछ तेसैले तेसमाथी यत्तिकै हतारियर प्रतिक्रिया दिनुपनि उचित नहुन सक्छ!
नेपालमा सेना माथि कति धन खर्च वा लगानी हुन्छ? तेसाबाट देशले प्रतिफल पाउछा कति पाउने गरेको छ? सेना कहा कसरि आबस्यक छ, नाभायामा कहा कस्तो असर गर्दछ? र तेस्को ब्यबस्थापन र विकल्प के कसरि हुनसक्छ आदि कुरा हरु गहन अध्ययनको बिषय हो!
उत्तम जी को कुरा निकै गहन छ तेसलाई हल्का तर्कले नापंछाउनु उत्तम हुनेछ!
अर्को कुरो यहा सेनाको बिघटन वा निरन्तरता र सुद्रिनता कुनै व्यक्ति, गुट परिवार, पार्टी, सस्था आदिको स्वार्थ वा बिरोधमा नभयर नितान्त देश हित र देशको हित र स्वार्थबाट अभिप्रेरित भयर गर्नु पर्नेछ!
सेनाको बिगतको इतिहाश यस्तो छ त्यो कायम राख्क्नु पर्छा भन्ने तर्क काइते हुनसक्छ, अनि झनै यो सेनाले बिदेशी आक्रमण बाट देशको रक्षा गर्छा र गर्नेछ भन्ने कुरा त हसौनालाई प्रयोग हुनसक्छ, इन्डिया बाट खरिद गरि वा सहयोगमा हतियार ल्यायर उसैबाट देश जोगाउछु भन्ने कुरा जोक मात्र हो! यदि आफ्नै देशमा हतियार उत्पादन लगायत बिक्रीवितरण र निर्यात भयको अबस्था भय सायद मा पनि सेनाको निरन्तरताको पक्षमा हुनेथिय होला तर त्यो अबस्था रहेन! विदेश बाट आर्बु खर्चेर वा सहयोगमा किनेर ल्यायको हतियार सिर्फ केहि ब्यापारी भ्रस्त्राचारी पो पोषण, सत्ताको रक्षा बाहेको अरु कुरो गर्छा भने जनता तर्साउने र मार्ने मात्र हो!
शाही वा नेपालि सेनाको बिगतको सहाश र गौरबको बिगतको इतिहाश हरु आज सहासको नभयर मुर्ख्यैको नमुना बन्दैछ! ति सबै खुकुरी र गुलेली युद्द हरु सिर्फ कथा मा सिमित छन् र त्यो फोटो अनि म्युजियममा सिमित भैसकेका छन् र यो कुरालाई बढी अगाडी नालैजादानै हाम्रो इज्जत हरु सम्मानित रुपले बाची रहनेछन!
तेसैले मलाइ लाग्छ
नेपालि सेना माथि खर्बु खर्चेर पालि रहनुको साटो नेपाल लाइ सम्ब्रिद्दा र बिकाश को युजना बुन्नु उचित हुनेछ तेस्को लागि समा माथिको खर्च र लगानी बरु जनता माथि खर्चिनु र जनतालाई शिक्षित,स्वोस्थ, संगठित, शुगठित सक्षम, र ब्यबस्थित गर्नतिर लाग्नु पूर्ण देश हितमा हुनेछ!
यी माथिको मेरो कुरा जसले पढ्छन तिनीहरुले गगने लाइ माओबादीको घेराबाट बाहिर सोचेर पढ़िदिनुहोला! र कृपया प्रतिक्रिया दीहाल्नुभायो भनेपनि तेसैगरी! पार्टीगत आक्षेप भन्दा पनि देश हितको तर्कले बहस गर्नुहोला!
पुश्प जी है त!
मन परे हरियो, नपरे रातो
3 
12
गगनेजी,
सेनाको समग्र सुधारको आवश्यकता छ, मान्नुहुन्छ, तर भारतबाट हतियार आउँछ भन्दैमा त्यो क्रमलाई हटाउने वा सुधार गर्ने कि सेना नै हटाउने गगनेजी ? यस्तै कुरा गर्ने हो भने अन्य सुरक्षा निकाय पनि विघटन गर्नुपर्छ कि पर्दैन ? आखिर के नै पो लछारपाटो लाएको छ प्रहरी प्रशासनले ? भ्रष्टाचार, गुण्डागर्दी, अपराध रोक्न सक्या होइन, बढ्या-बढ्यै छ ! त्यसैले हतारिएर सेना विघटनको कुरामा वहस गर्नुधन्दा यस्तो कुरा उठाउनु नै सबैभन्दा ठूलो मुर्खता हो जस्तो लाग्छ है । यस विषयमा योभन्दा बढी प्रतिक्रिया दिन चाहन्न ।
मन परे हरियो, नपरे रातो
8 
2
पुष्प जी,
यहा भन्दा बढी प्रतिक्रिया दिन चाहन्न भन्नुभयो तेसैले मा पनि बढी नबढु!
तर जादाजादै भनिहालौ,
सेना भनेको बिशेष गरि बाह्य शक्तिबाट रास्ट्रलाइ देशको भुमि र जनता लाइ बाह्य शक्ति बाट सुरक्षित गर्नको लागि गठन गरियको हुन्छ यदि यसकिसिमको खतरा को आभास छ भने सेना अझै बिस्तार र शशक्त पारिनुपर्छ! आन्तरिक शुरक्षाको लागि सेना को आबस्यकता हुनुहुदैन! तेसैले सेना र अन्य आन्तरिक सुरक्षा निकाय हरु नितान्त फरक छ! नत्र सेनाको लागि छुट्टै रक्षा मत्रालय किन?
अर्को कुरा कुनैपानी गर्दा लगानी खर्च, प्रतिफल र आबस्यकता अनि उपादेयताको कुरा आउछ तेशी अनुसार बुझौ,
यो देशमा सेनाको कति के कारण ले कसरि आबस्यकता छ?
सेनामाथि कति लगानी र खर्च हुन्छ?
अनि तेस्को प्रतिफल र उपादेयता के छ?
बरु आन्तरिक सुरक्षा लाइ कसरि हुन्छा बृहत र सक्रिय अनि सुद्रिन बनाउनु जरुरि छ!
देशको कुल बजेटको एक तिहाइ हिस्सा सेना र तेसको संचालन मा खर्चेर देशले पायको के छ र स्थापित के गरेको छ?
इन्डिया र चाइना संग सुरक्षित गरेको छ? यदि तपाही हरुलाई तेस्तो लाग्छा भने ल धन्यबाद!
मन परे हरियो, नपरे रातो
2 
5
बजेटको ५० भन्दा बढि प्रतिशत बिकाशमा लगाएका छौ भनेर प्रतेक बर्ष मन्त्रीको बजेट भाषण पनि त सुनिन्छ नि खै त बिकाश कता भा को छ , त्यताको पहिले सोच्ने हो की?
मन परे हरियो, नपरे रातो
0 
0
सेना बिघटन गर्नु नेपालले आत्महत्या गर्नु जस्तै हो. दुवै सेनालाई मिलायर चुस्त र गतिसिल र छरितो बनाउनु पर्छ भन्ने सोचाई लेखकमा किन आयन ? कोस्टारिका र नेपालको स्थिति मा धेरै अन्तर छ, लेखक ले आफ्नो सोचाइमा परिबर्तन गर्न आबस्यक छ.
मन परे हरियो, नपरे रातो
10 
5
मलाई विश्वास छ …चाहे जुनसुकै विद्वानले भनुन जब सम्म पृथिवी रहन्छ तब सम्म नेपालको अस्थित्व रहन्छ हाम्रो तिनकुने झन्डा फहराई रहनेछ …१,२ जना विद्वानको पछाडी दौडेर दिमाग खराब नगर्नुस उत्तम जी …तपाईको पछाडी लाग्ने हो भने झोलामा मकै हालेर सडकमा दौडे पछि सब ठिक भैहाल्छ(माओबादीको नौटंकी आन्दोलन क्रममा तपाई रंगिन अनुमान)
गरमागरम बहस। तपाईँ के भन्नुहुन्छ?
14 
5
देस को बारेमा त कही भन्न सकदीना economic त कोनफोम कोलापस हुन्छा. नेपालको इकोनोमिक जोगाउने भनेको बिदेस्मा रहेका नेपाली दाजू भाईले हो / बिदेस्मा रहेका दाजू भाई हरुले कमायको सबै पैसा नेपाल पतायारा / अफ्फना आमा बाबु र श्रीमती हरुलाई काम नगर दुख नगर भन्ना छोडनु पर्यो, हाल लाई घर खर्चा मात्र प्aठाउनु होस पछि इकोनोमिक डूबी सके पछि पुन देसलाई माथि लग्न आबसेक परेको बेला तपाई हरुको पैसा काम आउछा
मन परे हरियो, नपरे रातो
1 
3
विचार होइन यथार्थ हो | देश दुर्घटनाग्रस्त हुन समयानुसार नियमहरुको पालना हुँदै जानु पर्छ | बर्तमानमा यो बिषय सत्य हो कि होइन भन्न सकिन्न तर विद्वान व्यक्ति त्यो हो जसले समयानुसार यी चिन्हहरु पकड्न सक्छ र देशलाई सही दिशामा हाँक्न सक्छ |
मन परे हरियो, नपरे रातो
5 
0
यो लेख त भुत्ते दिमाग भाको हरुको उत्पत्ति हो त्यस्तै हुनुहुँदो रहेछा लेखक ज्यु पनि जे कुरा अर्काले चर्चामा आउन लेख्यो त्यसैलाई मान्ने हो भने २०१२ मा पृथ्वी पनि ध्वस्त हुन्दैछा अब देखि घरको सबै सम्पति अरुलाई बांदौ मोज मस्ती गरौ भन्ने सोच राख्नु भाको रहेछा र सेना लाई खारेजी होइन देश बिकाश को काम लगाउन कसरि सकिन्छा भन्ने सोच्नु होला बन्धु तपाइको लेख ले त भारत संग पोइल जाने नीति लिएको जस्तो गन्ध आयो कि तपाई भारतीय सी बि आइ को एजेन्ट त होइन यो लेख अनुसार त छनक त्यस्तै देखिन्छा है अलि सोच बढाउनु नेपालको हितको लागि अरु पछी फेरी भेटौला रिसानी माफ है
मन पराइएको प्रतिक्रिया। तपाईँलाई नि:
16 
0
साथी कृष्ण जी दुख लागो तपाई को बौदिच्क दरिद्रता देखेर्र हुन त कमेन्ट लेक्न तपाई सोतंत्र हुनुंचा तर मेरो सुग्गेस्शन मात्र हो किर्पया बिसय बस्थु को गहन अनुशान्दन बिना एस्तो कमेन्ट नगरी दिनु होला ..
मन परे हरियो, नपरे रातो
1 
6
नेपालको अस्तित्तो जोगाउन हाम्रा पुस्ता ले कति दुखगरे के था यी सत्ता धारिहरुलाई टिस्टा , कागड़ा सम्म आफ्नो ज्यान लाई बाजी राखेर देश बचाउने पर्याश गरे तर तिनै सत्ता धरिका कारणले देशका विविन्न भाग बेच्ने काम भयो !
अहिले फेरी देश एकतन्त्रात्मक भयो भनेर माओबादी आन्दोलन संगै देशको रुप परिबर्तन गरियो ! अंग्रेज बाट अहिले २०६३ सम्म देशको अस्तित्तो को लागि कतिले ज्यान गुमाए यसमा कसैले सोच्ने गरेको छ ? वोर्ल्ड को कुन ठाउमा लडाई झगडा भएको छैन र ? कहाँ आन्दोलन भएको छैन र ? प्रतिकिर्याबादी नभएको ठाउँ कहाँ छैन र? तर पनि हाम्रो देश किन यस्तो? हुन त देश को त के दोष तिनै देश चलाउने ले गर्दा त होनी
एति हुदाहुदै पनि अहिले किन भारत को यतिधेरै नेपाल मा हलचल के हाम्रो नेपाल अब भारतिकरण हुन लागेको हो र के यी चोर नेताहरु वास्तविक कुरा जनता सामु नगरेका हुन् जहाँ सम्म आफ्नो सत्ता को लागि ????
हेर्दाहेर्दै वोर्ल्ड को अति बिकट अविकसित मुलुकतिर लम्किराछा हाम्रो देश ,किन यस तर्फ ति देश चलाउने को ध्यान नगएको ?
तिनले केका लागि सत्ता चलाएका वा चलाउन खोजेका होलान सोच्दै अचम्म लाक्छ !
मन परे हरियो, नपरे रातो
4 
0
उत्तम जी को लेख प्रति आफ्नो बिचार, प्रतिक्रिया लेख्नु हुने सबै साथीहरु, कृपया प्रतिक्रिया लेख्दा अली राम्रोसंग लेख पड्नुहोस, लेखमा के भन्न खोजिएको छ त्यों कुरा बुझनू पर्यो , एउटा उदारणले कति कुराहरु संग प्रसंगा गसिएको हुन्छा त्येता पनि हेर्नुस! तपाईहरु एक हरफ पढेर पुरै पाना पढेको जस्तो नगर्नुस! कृपया एक पटक सन् २००३ को टेड टक सो मा “कोल्याप्स हाउ सोसाइटी चुज टु फेल अर सक्सीड” (Collapse: How Societies Choose to Fail or Succeed) का लेख पदनुहोला!
हो निसंदेह देश बिगार्ने नेता हून, नेता बिगार्ने कर्मचारी, अनि तपाई हामी जनता! कसैले काम बिगारेमा त्यों सजाएको भागी हुन्छा तेस्लाई कानुनको धारमा रहेर कारबाही गरौ, राम्रो काम गर्नेलाई पुरस्कारको ब्येबस्ता गरौ ,नराम्रो गर्नेलाई , चोरी डकैती , तस्कर , घूसखोरी गर्नेलाई कारागार पठाऊ, अनि सबैले इमान्दारिकासाथ काम गर्छन,
धन्यबाद
मन परे हरियो, नपरे रातो
6 
1
नेपालको वर्तमान अबस्थामा राम्रो छैन, यो कुरा मा मेरो पनि समर्थन छ तर तर तर लेख भनेको जस्तो तेती खराब पनि छैन / मलाई लाग्छ, यदि नेपालमा १० बर्ष मात्र राजनैतिक सुधार हुने हो र सकार बन्ने हो भने , नेपाल संसार कै सफल राज्य हुन सग्छ /
मन परे हरियो, नपरे रातो
6 
1
जे भने पनि जसको बाट कुरो उजगार गरे पनि खति कुरा भाई हरु जस्तो चिन्तन भायको ले भुझ्नु पर्ने कुरो क भने नि आर्को को भबिस्य बाणी, आर्को ले एसो, त्यसो भन्दै मा देश को दिशा कता जानु पर्ने भन्ने कुरो हामी हरु मा नै निहित छ | समय को गति लाई हामी ले पक्दाना नसकेर त्यहिँ पुरानो उखान जस्तो बिरालो को घातीमा घन्टी कसले बन्ने भन्ने जस्तो हो |
जे भने पनि जानी हाम्रा विदेश पलायन भयका जनशक्ति भाइले भनेको जस्तो नेता हरु ले झिक्न सक्ने मुद्दती खाता को पैसा भने जस्तो नभयर खुद सबैजना मिलेर गरे मा त्यो दिन देख्न त्यत्ति टाढा जानु नपर्ला नत्र आवस्य पर्नेछा केवल देश को नाङ्गो समाचार मात्र दियर देश बन्ने वाला छैन , भाई बाट जुन लेख आउछन खुशी त लाग्छा तर के भन्नु पर्यो भन्दा नि उदोगति मात्र नभयर उबोगति गर्ने कुरा लाई प्राथमिकता दिदा आली राम्रो
हुन्छ जस्तो लाग्छा आनी मा मात्र
मन परे हरियो, नपरे रातो
6 
4
देश दुर्गतिको सिकार किन भएको हो भनेर सबैले बुझेका छौ| मुख्य जड भनेको गरिबी नै हो| शहरमा बसेर कमेन्ट गर्न सजिलो होला तर बिकट जिल्लामा कति कस्टकर नेपाली दाजु भाई तथा दिदि बहिनिहरुले बिताउन परको छ भनेर कमै लाइ थाह होला|
कुनै बिदेशीले भनि राख्नु पर्दैन – डेक्ची भरिको पनि उम्ले पछि पोखिन्छ अनि अन्तत ओभानो हुन्छ|
हामी अहिले उम्लादै छौ….
मन परे हरियो, नपरे रातो
3 
0
maobadi ladaku lai paisa diyera (golden handshake bhanchan ni neta haru) samaj ma pathaya jasto , Yo purana neta haru lai baru 20-20 karod diyera bhaye pani nepal return nahune gare bidesh tira pathauna mildaina ??? launa koi niskanu paryo yo offer neta haru samma puryaunu paryo , ani kehi huncha ki yo desh ko ,, ki kaso ho ????
मन परे हरियो, नपरे रातो
8 
0
बिस बिस लात दिनु पर्ने नेता हरु लाई के को बिस बिस करोड हो ? केटा केटी आयो गुलेली खेलायो मटियङ्र्या को सत्यानाश!
मन परे हरियो, नपरे रातो
5 
0
हैन २० करोड धेरै भएन र् भन्या ? २ खोखा भन्न् खोज्नु भएको हो कि ?
मन परे हरियो, नपरे रातो
2 
0
नाम चाही उत्तम लेख चाही खत्तम . कस्तो दुखि आत्मा को लेख हो ,
गरमागरम बहस। तपाईँ के भन्नुहुन्छ?
17 
12
प्रिय उत्तमजी,
तपाइको यो पुर्बाग्राही कुतर्कले समस्याको समाधान नभई अझै बल्झाउने काम गर्छा/ नेपालि शेना जस्तो बेबशाहिक सस्थालाई सुधार्नु पर्छा यसमा दुइ मत नहोला तर यसलाई जनाशेना नामक अपराधिक ग्रुप संग दाजेर खारेज गर्ने कुरा गर्नु आफैमा एउटा मुर्ख्याई हो /
गरमागरम बहस। तपाईँ के भन्नुहुन्छ?
19 
13
उत्तम बाबु जी तपाईं सारै विद्वान हुनु हुँदो रहेछा नत्र यस्तो संबेदनशिल कुरामा पनि जथाभाबी लेखना हुन्नथ्यो.त्यो बिदेशीले आफु चर्चित हुन लेखेको लेख पढेर तपाईं प्रभावित हुनुभयो .तपैन्लाई धिक्कार छ किनकि आजको युग मा कुनै पनि राष्ट्र बिलय हुन सक्दैन अठारौं शताब्दीमा बिलय हुन नसकेको राष्ट्र अहिले कसरि बिलय हुन सक्छा कि तपाई को मुटु सारै कम्जोर रहेछा तपाई परि आको खण्डमा युद्ध गर्न सक्नु हुन्न रैछा मा त छेत्री को छोरो कम्जोर छैन मलाई यो लेख ले सारै लेखना सकसक लग्यो तेसैले लेखेको मलाई मेरो देश को माया लाग्छा चाहे यो सानो अथवा भूपरिबेष्ठित मेरो देश मेरो मुटु हो मेरो आमा हो तेसैले यस्तो लेख नालेखियोस भन्छु .
गरमागरम बहस। तपाईँ के भन्नुहुन्छ?
21 
23
हो हो खड्का जी नेपाल भारत प्रस्ट भयकै नेपाल भक्त छेत्री र ब्राह्मण रास्त्रभक्त रास्ट्रीय नेता भयकोले हो ………………तपाई छेत्री को छोरो हो भनेर भन्नुनु भन्दा नेपालीको छोरो भने उत्तम होलाकी ………………………..? अनि दछिंन तिर गयर सिमाको रछ्या गर्नु तिर लाग्य कशो होला बहादुर ?
गरमागरम बहस। तपाईँ के भन्नुहुन्छ?
16 
10
समस्याको विश्लेषण राम्रो छ| साएद कसैलाई पनि संका नहोला कि येही दिशामा अगाडी बढ्ने हो भने नेपालको अश्तित्वो लामो समय नरहन सक्छ| रहे नै पनि स्थिति भयावह हुनेछ| तर एसको समाधान सेना बिघटन हो जस्तो चाहिं लाग्दैन| सेना नरहनुले केहि फरक पर्दैन| एसको एक सुत्रीय समाधान इमान्दारिता हो–राजनीतिक, आर्थिक, प्रसासनिक, ब्यापारिक र व्येक्तिगत, सबै छेत्रमा| एती हुने हो भने देश विकास हुन खासै समय पनि लाग्दैन|
मन परे हरियो, नपरे रातो
8 
1
उत्तम बाबु सहित सम्पूर्ण नेपाल क राजनीतक नेता हरु लाई राची मा लगेर उपचार गराउने हो कि /
मन परे हरियो, नपरे रातो
12 
2
दुर्भाग्य, यो कुरा कुनै बिदेशी ले भन्नु पर्दैन..हाम्ले देखि राखेको छ नि, नेपाल असफल राष्ट्र त भै नै सक्यो, दुख लाग्छ तर यो कसको दोष? एसको दोष सबै पार्टी ले लिनु पर्छ माओबादी मात्र होइन अन्य दल पनि कम छैनन् के एमाले, काँग्रेस, वा मधेसी के बिजुक्च्चे यी सबै नेता हरु केवल कुर्सि र आफ्नो दुना सोझो गर्दैछन अनि हामी जनता को के लाग्छ ? माझी को सल्लाह जस्तो गाउँ दुबी सक्दा पनि के गर्ने कसो गर्ने भनेर बस्ने रे….देश को सामाजिक आर्थिक विकास होइन आफ्नो स्वार्थ मा मस्त राजनेता, बिबेकहिन सरकारी अधिकृत र चोर बेपरी सबै लै नन्गोज्हर परेर भारत तिर खेद्नु पर्छ
मन परे हरियो, नपरे रातो
10 
1
विश्लेषण राम्रो भएपनि सेना बिघटन गर्दैमा समस्या समाधान हुन्छा भन्नेमा मलाई विश्वास लागेन तेस्को लागि पहिले राजनीति कस्तो हुने भन्नेमा पनि भर पर्छ/ सेना बिघटन भन्दा पहिले हाम्रा राजनीतिज्ञहरुले देस बिकाश को लागि के कस्ता कार्यक्रम छन् भन्ने ठुलो कुरा हो / मानौ, अहिले सेना बिघटन भयो रे, येत्तिकैमा के नेपाल अस्तित्व बच्छ त/ तेस्को लागि पहिले राजनीतिज्ञहरुले आफना हनुमान राख्नु भन्दा पहिले सबैलाइ देसका जनता भन्नु पर्यो/ देस बिकाशको लागि एउटा ठोस् कार्यक्रम बनाउनु पर्यो/ बाबुराम प्रधानमन्त्री भयो भने प्रचण्ड को अस्तित्व समाप्त हुन सक्छ तर देस को अस्तित्व जोगिने सम्भावना धेरै बलियो हुन सक्थ्यो तर सबैले देखियो नि नेताहरु कति कुर्सि प्रति लालाहित छन् भन्ने कुरा/ मलाई लाग्दैन कुनै पनि नेताले देस प्रति अलिकति पनि माया गरोस र देस जोगाउन को लागि योगदान गरोस/ साथि हरु ले विश्वास गर्नुस या नगर्नुस यी नेताहरु वा नेताहरु को यो प्रबिर्ती हुदा सम्म देस बिघटन हुन वा देश को अस्तित्व समाप्त हुन लाइ कुनै आइतबार कुर्नु पर्दैन/
धन्यवाद
प्रकाश
गरमागरम बहस। तपाईँ के भन्नुहुन्छ?
10 
8
आदरणीय मित्र हरु,
जय नेपाल ! ! !
रास्त्र र रास्त्र प्रति को कर्तब्य बोध को झलक देखिने लेख प्रति हार्दिक आभार /
गत साल माय संसार मार्फत मैले एउटा प्रतिक्रिया लेखेको थिय जसमा निम्न कुरा हरु समाबेश भयको थियो :
१) राणा शाशन काल मा १०४ बर्ष सम्म नेपाली ले पढ्न लेखन नपाउनु , ( अशिक्षा)
२) पढ़ाई लेखाई नभयका वा ७-८ कक्षा पनि नपढ़ेका सबै सार्बजनिक सवारी चालक हुनु जसको हात मा सयौ जना को ज्यांन हुनु,
३) ७-८ कक्षा सम्म मात्र पढ़े लेखेका सबै प्रहरी र सेना जसको हात मा सरकारी बन्दूक हुनु ,
४) जसो तसो प्रबेशिका उतीर्ण ( जो कलेज पढने क्षमता राख्दैनन ) सबै प्राथमिक बिध्यालय मा ( घर पायक ) शिक्षक हुन्छन् , तिनी हरु का बिद्यार्थी ले देश चलाउनु पर्ने हुनु ,
५) शिक्षित बुद्दिजीबी सबै देश बाट पलायन हुनु,
६) सबै त़िर बाट असफल भयका हरु राज नेता हुनु,
७) हाल को संदर्ब मा जनता सबै अनुशाशनहिन् र मर्यादाहिन् हुनु,
यी तथ्यांक हरु बाट पार पाऊंन सकिन्छ भने केहि परिबर्तन हुन सक्दछ तर राजनितिक स्थायित्वो नभईकन देश मा बिकास संभव छैन /
अर्को कुरा देश का सेना हरु लाइ सेतो हात्ती भनी हाल्न ठीक होला जस्तो लाग्दैन किन भने नेपाल का अधिकांस आंतरिक राजमार्ग हरु नेपाली सेना ले निर्माण गरेका छन त्यस्तै उद्दार कार्य ( दैबी प्रकोप वा भाबितब्य) मा पनि नेपाली सेना लाइ अधिकत्तम रूप मा प्रयोग गरियको छ /
र अंत मा नेपाल को करीब तिन त़िर सिमाना खुल्ला भयको कारण ले पनि सेना लाइ बिघटन गर्नु उचित होला जस्तो लाग्दैन येद्देपी सेना लाइ कसरी आधुनिकीकरण गर्ने हो त्यसमा ध्यान दिनु भने जरूरी छ नत्र भने टाउको मा रोग लागे उपचार गर्नु को सट्टा टाउको नै काटेर फाल्नु जस्तो नहोला भन्न सकिन्न /
धन्यवाद
जय नेपाल
कृष्ण गोपाल श्रेष्ठ
मन पराइएको प्रतिक्रिया। तपाईँलाई नि:
31 
1
के जि यस् जि
बडो राम्रो कम्मेन्ट लाग्यो म् लाई त् |
मन परे हरियो, नपरे रातो
5 
1
बिश्वोमा कोस्टारिका मात्र हैन करिब १९२ देशहरु छन्!नेपाली सेना को बिगटन हैन, तपाई को दिमागी बिचलन हो यो! उत्तम जी !!!
गरमागरम बहस। तपाईँ के भन्नुहुन्छ?
37 
26
खै यो लेख त अलि पचेन /
उतम जी आजको लेखमा खै तपाई को विद्वता तेती झल्किएन हो /
गरमागरम बहस। तपाईँ के भन्नुहुन्छ?
24 
17
देश लाई कोल्याप्स हुन बाट बचाउने एक मात्र उपाय हो, सबै मिलेर माओबादी लाई कोल्याप्स गर्ने..तिनीहरु नै हुन् नेपाल को दुर्गति क़ा कारणहरु…..
मन पराइएको प्रतिक्रिया। तपाईँलाई नि:
60 
24
भारत परस्त लेखकको लेखा गिरिजाको जस्तै ग्रान्ड …..त होइन ? संका गर्ने प्रसस्त थुन छ ताकी नेपाल सजिलै टुक्रने छ र भारतमा गाभिने छ. singapoor बनाउने नाममा त देशको यो हबिगत भैसक्यो अब costarica को …भागो के लेख्नु …..
गरमागरम बहस। तपाईँ के भन्नुहुन्छ?
19 
16
उत्तमजी,
एस्तो राष्ट्रिय शम्बेदंशील बिषयमा अलि परिपक्क ढंगले सोचेर मात्र कलम चलाउने हो कि? यो ब्लग भय पनि एस्तो राष्ट्रिय सम्बेदनशील बिषयलाइ हलुका ढंगले सोचेर प्रस्तुत गर्नु ठिक हो जस्तो लाग्दैन / उमेशजी कृपया एस्तो शम्बेदंशील बिसयको लेख प्रकाशित गर्नु भन्दा पहिला धेरै सोचविचार, अध्ययन र एसले पार्ने असरको बारेमा विचार पुर्याउनु नै बुद्धिमानी पूर्ण तथा परिपक्क काम हुनेछ /
/
गरमागरम बहस। तपाईँ के भन्नुहुन्छ?
25 
19
mysansar त गफाडी हरु को गफ गर्ने थलो भएछ …..गफ होइन काम चाहियो…केहि गर्नु पर्यो…..अरु को कत्ति उदाहरण मात्र …
गरमागरम बहस। तपाईँ के भन्नुहुन्छ?
24 
15
रञ्जन जी अनि तपाई के हेरर बस्नु भयको नि सिड्नीमा, आउनु पर्यो नि काम गर्न….सिड्नीमा बश्येअर के कुर्लिनु हुन्छ ?
मन परे हरियो, नपरे रातो
11 
2
नेपाल मा खासै भन्नि ho bhane पुलिस को काम नै छैन. इनिहरु मध्ये एक तिहाई लाई सिमा छेत्र मा सुरक्षा को लागि pathauni. अनि ब्यारेक मा बसेर जनता को पसिना खाई रहेका सेना हरुलाई श्रम गर्न लागौनी. जस्तै बाटो घाटो, पुल पुलेसो आदि. जस्ता सार्बजनिक कम हरु. जे hos lekh समय sandarbhik र sochanyogya छ.
गरमागरम बहस। तपाईँ के भन्नुहुन्छ?
11 
12
some people and organisation called there is more poverty because if poverty is eliminated they will not get fund. So they have tendency of showing high data. Secondly, what makes a guarantee that dissolving a Military will help in development? Since we are getting news a budget freeze allocated to development . So its not a money but the irregularities inside our bureaucracy is the major glitch we need to overcome. Third, we could prevent the state being so called failed if we implement of compulsory education including one year technical training up to 12 class. Yes, military size must be reasonable and the current size is suitable for guarding/petrolling the boarder,national reserve and in crisis situation. I don’t think its the white elephant but the government must know how to operate. It is the firmed organisation able to represent our country and we must praise its presence.
मन परे हरियो, नपरे रातो
8 
1
उत्तमजी,
एस्तो राष्ट्रिय शम्बेदंशील बिषयमा अलि परिपक्क ढंगले सोचेर मात्र कलम चलाउने हो कि? यो ब्लग भय पनि एस्तो राष्ट्रिय सम्बेदनशील बिषयमा हलुका ढंगले सोचेर प्रस्तुत गर्नु ठिक हो जस्तो लाग्दैन /
गरमागरम बहस। तपाईँ के भन्नुहुन्छ?
18 
11
बेकार को पुनगा न पुच्छर को लेख . कि प्रचण्डले हारेको रिसमा नेपाली रहन्न अब भनेर लेख्या हो? जे होस्, झोलामा मकै हालेर सडक मा नारा लगाउदै हिडेपछि ठिक भै हाल्छ .
गरमागरम बहस। तपाईँ के भन्नुहुन्छ?
28 
20
Nothing has eternal existence. People say china wll collapse sooner or later. Soviet union collapsed before our eyes. There are so many problem in indian states. May be one day india will collapse or disintegrate in many pieces. A russian analyst predicted last year that US will collapse. He said US has clearly disintegration tendencies.
Your article is totally base less.
गरमागरम बहस। तपाईँ के भन्नुहुन्छ?
12 
6
हावादारी कुरा .
कुन चै कुहिरे ले एसो के लेख्देको थिओ तेही सहि भनेर दौडने संग कसको के लाग्छा
ढुक्क होउ बाबु देसको अस्तित्वो तेती चाडो सकिदैन.
गरमागरम बहस। तपाईँ के भन्नुहुन्छ?
25 
12
माग १ : सुकुम्बासी समस्याको समाधान : भएन प्रचण्ड कालमा (सेना कारक )?
माग २ : संबिधान सभाको माग : संबिधान बनाउने बाटोमा छ (सेना कारक) ?
माग ३ : राजा नै सब भन्दा ठुलो तगारो : अहिले त तगारो हट्यो ( सेना कारक )?
सबै हावादारी : सबैलाई झुकाउन सके पनि नेपाली सेना लाइ केहि बकवास राजनीति ले नछोएको यथार्थ, माओबादीलाई सेना नरहे कब्जा गर्न सक्छु भन्ने भ्रम / सृजनात्मकतामा हैन बिगार्नेमा माओबादीको राजनीति / अहिले के भनेर साधारण जनताको दिमाग भुट्ने त अब भन्दा त्यहि एउटा बाकि रहेको सेना लाइ बिगार्ने.
हैन बिकाशको काम मा लगाउने, भैपरी आउदा सहयोग गर्ने अनि UN को काम त छदैछ , माओबादीको सत्ता राजनीतिको पोल खुल्ने डर ले अहिले मान्छे को ध्यान अन्त बाड्न राष्ट्रिय सुरछ्याको जिम्मेवारी बोकेको सेना प्रति खेदो सुरु ? सेना भएन भने प्रचण्ड प्रधानमन्त्री नबन्ने रे कि के त ? सेना भएन भने अहिलेको जस्तो लुछा चुडी कम हुने हो र? कति बच्चा सोच. सकारात्मक सोचाइ लिएर संबिधान बनाउन पर्ने बेलामा निरासाजनक कुरा गरेर…… मलाई त उत्तम बाबु को खत्तम बिचार लाग्यो/
मन पराइएको प्रतिक्रिया। तपाईँलाई नि:
52 
20
जानकी जी,
उत्तम जी को लेख मा एस्तो आश्चर्य मान्नु पर्ने के छ र ?
माओबादीले देशमा तहस नहस पार्न नसकेको संस्था नेपालि सेना नै हो, तेसको बिघटनको माग गर्नु वा बहस चलाउनु लेखकको राजनीतिक धर्म नै हो !
मन परे हरियो, नपरे रातो
13 
4
त्यही भनेको हर्के जी, कुनै अन्तै पढे देखि त्यति अमिलो लाग्दैन थ्यो होला तर उत्तम जी ले (संसार देखेको मान्छे ) ले सबै संस्था हरु हल्लिएर कार्य सुचारु गर्न नसकेको अबस्थामा कम्तिमा चेन ओफ कमाण्ड भएको सेनाको संगठन प्रति अर्घेलो को रुपमा नदेखेको भए हुन्थ्यो भन्न खोजेको हो. हेर्नु होला सुधार ल्याउन वा केहि पनि गर्न राम्रो संगठनिक स्वरूप भएको संसथामा सजिलो हुन्छ, नेपालमा सबै भन्दा धेरैलाई रोजगारी दिने र सबै भन्दा ठुलो संस्थामा पर्छ सेना. साधारण सूचना प्रबाह को काम होस् वा ठुलै भैपरी आउने समयमा संगठित सक्ति ले धेरै ठुलो महत्व राख्छ , ठुला संगठन को महत्व उत्तम जी ले बुझेको हुन पर्ने हो, अलि धेरै नै प्रजातान्त्रिकरण गर्नु पर्ने सुधार गर्ने सल्लाह हुनु पर्नेमा खालि भएका लाइ नस्ट गरेर नया बनाउने भन्ने पुरानो सताब्दीको कम्युनिष्ट सिद्धान्त अहिलेको नेपालमा सम्भव छैन. हुनत केहि बर्ष अघिको कुरा हो झिमरुक बिद्युत गृह अगाडी रातिको समयमा थिए म, केहि केटाहरुले आगो लगाउन सुरु गरे, मैले नजिकै रहेका कमान्डर लाइ सोधे , संरचना हरु त तपाइको ब्यबस्थामा पनि त काम लागलानी किन जलाउनै पर्यो त भन्दा उनले मलाइ सोझै भने हेर्नोस हामी तिन महिना भित्र काठमान्डू पनि कब्जा गरि सक्छौ अनि त्यसपछि प्रत्येक ६ महिनामा एउटा झिमरुक जस्तो जल बिद्द्युत गृह तयार गर्छौ, यो देशमा, मैले लौ साचै त्यसो भए मैले भन्नु केहि छैन, भन्ठाने , तर त्यो दिन आएन अर्को केहि बर्ष सम्म , यो मैले एउटा सानो उदाहरण दिन खोजेको मात्रै हो , त्यो बेलाको भौतिक सम्पति हरु नस्ट गर्ने निर्णय सहि थियो ? हैन भने अहिले बनेको संगठन सुधार गर्न जति सजिलो होला, अपरिपक्व तरिकाले बिघटन गर्दा युवा त सबै कि भारती सेनामा बाढी वा अरब पलायन हुने बाहेक अरु केहि नतिजा होला जस्तो छैन. kamtimaa uttamji ले yaso nabhaneko भए भन्ने हो
मन परे हरियो, नपरे रातो
0 
0
उत्तम जी, प्रजातन्त्र ल्याएर त नेताहरु ले देश लै अगाडी लैजान सकेनन भने तपाईं ले भने जस्तो कोष्टारिका भन्ने देशले सन् १९६७ मा राष्ट्रीयसेनालाई खारेज गरेर त्यसमा खर्चहुने पैसा सबै जैविक विविधताको संरक्षणमा लगायो भन्दै मा नेपाल मा त्यो मोडेल सांदर्विक हुन्छ भन्ने केहि छैन. देस,माटो,जनता,प्राकृतिक श्रोत, शिक्षा,भौगोलिकता,संस्कृति आदि आदि धेरै कुरा मा आधारित भएर आगाडी बढ्नु पर्ने हुन्छ. सबै भन्दा ठुलो सोच र त्याग हुनु पर्छ. तपाईले अमेरिका मा बसेर प्रबचन नदिएकै राम्रो हो कि? यदि गर्ने नै हो भने नेपाल मा आएर केहि गर्ने पो हो कि? गोही को आसु झारेर, यो सुगा रटाइ को केहि मतलब छैन. यो तपाई को सतही सोच जस्तो सजिलो छैन.
मन पराइएको प्रतिक्रिया। तपाईँलाई नि:
46 
14
There is no preventing at this point ……Nepal has always been a failed state; at least for the past century . I cannot recall a period when it had a stable and able government; and a prosperous population.
The direction and focus should be towards getting out of the current “failed state” mode.
मन परे हरियो, नपरे रातो
6 
3
We might never fight with other country,however, it has its own importance in different aspects. All we need to do is fix the number of Nepal army to a reasonable number.The rest of the forces should be mobilized for the development and restoration of peace in the country,in investigating the corruptions and making people follow the rules and regulations.
मन परे हरियो, नपरे रातो
4 
2
वर्तमान बिस्वको सन्दर्भमा भविस्यप्रति अत्यन्तै कम आशाबादी हुने युवाहरु हामी नेपाली युवाहरु हो रे, हो??
मन परे हरियो, नपरे रातो
10 
2
कुरो त हो तर के गर्ने सबै जना को सोच एउतै हुदैन
मन परे हरियो, नपरे रातो
4 
1
घतलाग्दो लेख!
कोस्टारिका
अहिलेको ताजा सर्भेमा Happiness Index अर्थात “जनतामा खुशीपन” को मापन मा बिश्वमा पाँचौं र अमेरिकी उपमहादिपमा प्रथम स्थानमा उभिएको छ!
नेपालले पनि केहि सिक्ने कि?
नेपालीले गम्भीर भएर देश निर्माणमा नलागे भविष्य अझै कहाली लाग्दो हुने कुरा
छर्लंग छ!
गरमागरम बहस। तपाईँ के भन्नुहुन्छ?
20 
13
थपघट:
-अमेरिकी “महादिप” हुनु पर्ने
-लेखको पूर्बार्धको जत्तिको गहिराइमा उत्तरार्ध पुग्न नसकेजस्तो लाग्यो!
मन परे हरियो, नपरे रातो
6 
4
उत्तम जी ,
संचार प्रोपगन्डा बाट mysansar टाडा राख्नु होला , Be serious about sensitive national interest topic like this.
मन पराइएको प्रतिक्रिया। तपाईँलाई नि:
33 
11
Bakbas propoganda. There are so many other things in Nepal whome political parties are fighting for, like Jungle, land, industry, water resource, government, etc. then lets dissolve all these. Political leaders are fighting for PM post of Nepal, then why not dissolve the country or simply give in to the hegemony of India or China and be a state of one of them, there will be no quarreling for the post of PM of Nepal. Blindfolded writer wants to make Maoist happy with his worn out idea of dissolving the Nation’s Army, and giving the country and our destiny on the hands of Maoist’s atrocity, while the writer (Uttam) himself is residing in the US enjoying the democratic culture. Its shame on you.
गरमागरम बहस। तपाईँ के भन्नुहुन्छ?
20 
7
धीकार छ् नेपाली राजनेती का नेता हरुलाई हाम्रो सोर्ग जस्तो नेपाल लाई नर्ग बना न खोजेकोमा यदी तीमी हरुलाई तीम्रो आमा को दुध को कती पनि याद आउँदै हो तीमी हरुलाई नेपाली आमले कहीलाई माफ गरदीनन भरस्त नेता हो
मन परे हरियो, नपरे रातो
10 
5
इतिहासको धेरै विश्वास पनि गर्नु हुन्न हो रोहित, एउटा कुरा सत्य के हो भने हाम्रो देश कहिले पनि स्वोर्ग जस्तो सम्पन्न, बैभाव्साली थिएन, छिमेकका एक दुइ देश भन्दा राम्रो थियो होला, तर बैभाव्साली कहिले पनि थिएन, अनि सबै दोष राजनेतालाइ मात्र नथोपरौ न हो, अलि अलि दोष त आफुले पनि लिए जाति हुन्थ्यो कि
गरमागरम बहस। तपाईँ के भन्नुहुन्छ?
10 
9
हो दोष सबै जनताको हो, यसमा संका छैन. तर यो नियत बस गरेको होइन, आम जनताको अशिक्षा अज्ञानता (बौध्दिक कमजोरी), गरिबीको छटपटाहतले कता लाग्दा राहत मिल्छ भनेर दौडीनुले ले गर्दाहो. कुकुरको पछी पनि दौडिने, गधाको पछिपनि दौडिने, गाई को पछी पनि दौडिने अनि भात पनि खाने गु पनि खाने. आफ्नो स्वार्थ पुरा हुन्छ कि भनेर चोर फटाहा भ्रष्ट अपराधीको पछी पनि लाग्ने. कसरि सहि बाटो समाईन्छ यसरी. छोडौ अब एस्तो बानी आचरण, गहिरो विचार गरेर भीडौ जनहितको सहि बाटोमा. येसो गर्न सक्यौं भने, सबै बिकृति हटाएर राम्रो भबिष्य निर्माणमा अघि लाग्न सकिन्छ.
हिजोका अपराधीलाई कारबाही गर्न पछी नहटौ, चाहे त्यो आफ्नै मानिस किन नहोश. येतिनै सहि सुरुवातको पहल.
मन परे हरियो, नपरे रातो
3 
0
शान्दर्भिक लेख ! तर समाधान के त ? नेता लुटपाटमा जनता, खाली पेटमा !!
मन परे हरियो, नपरे रातो
10 
3
म एक कर्मठ नेपाली हु , तर वास्तवमा यदि नेपाल को अस्तित्वो लोप भएर भारतको दासत्वो स्वीकार गर्नु भन्दा त अमेरिका को कमारो हुन बेस…….
मन पराइएको प्रतिक्रिया। तपाईँलाई नि:
29 
5
It’s really sad to say that Nepal is facing this kind uncertainity because of our own mistake.we can’t blame only leader the problem is within us who alWays support rubbish politics. Plz all people it’s more than enough it’s time to act against this leader . Plz god help us all !!!!
मन परे हरियो, नपरे रातो
7 
4
कच्छा दिमागीको लेख जस्तो लाग्यो
गरमागरम बहस। तपाईँ के भन्नुहुन्छ?
21 
16
उत्तम जी लेख लेखेर र कमेन्ट लेखेर मात्र देशको उन्नति हुदैन के गरौ सबैले चाहेको देशमा शान्ति र बिकाश हो देशको प्रतिनिधित्व गर्नलाई छानिएकाहरु उस्तै हुन् या तपाई हामी उस्तै हौ दोष सबैको छ ……..कोहि कसैले मै हु नभन्दा बेश होला………….
मन परे हरियो, नपरे रातो
8 
4
बाबा लेखी नलेखी कन, ठाउ नै नदेखीकन त कताबाट थाहा पौने हो त नि अरुको अनुभव, भबिस्यको रणनीति, काम सुरु गर्नु भन्दा पहिला त idea त हुनु पर्यो नि के काम गर्ने, alternatives हरु के के हुन सक्छन भन्ने, मलाई यो costarica को उधाहरण थाहा थिएन यो लेख आउनु भन्दा अगाडी, सायद तपाइलाई नि थिएन होला, अध्ययन त झन् प्राथमिक नै हो नि श्रीश
मन परे हरियो, नपरे रातो
4 
2
श्रेया जी मेरो भनाइ अध्यन गर्नु हुदैन कुनै पनि नया पुराना कुराको ज्ञान लिनु हुदैन भन्न खोजेको होइन ……राष्ट्रको नाममा भाषण जोतेर, लेख लेखेर तपाई हामीले कमेन्ट गरेर देशको लागि केहि हुदैन भन्न खोजेको हो कसैले लेख लेखेर सबै नेपालीले अनुसरण गर्दै देशको लागि मरिमेट्ने हो भने नहुने भन्ने केहि छैन त्यतिबेला ..उत्तम जी ले लेख्नुभएको सत्य तर तितो लेखको कति भ्यालु हुन्छ भन्ने कुरा लेखको लागि कति कष्ट गरेर विभिन्न माध्यमबाट जुटाउने लेखकलाई मात्र थाहा होला……….
मन परे हरियो, नपरे रातो
1 
0
एकदमै ठिक र अहिले देशलाई चाहिने कुरा / १२० % समर्थन छ मेरो /
गरमागरम बहस। तपाईँ के भन्नुहुन्छ?
7 
22
देशलाई यो अबस्थामा पुर्याउनुमा नेपाली सेनाको योगदान भएको त सबैलाइ जानकारी भएको नै कुरा हो !!! तर नेपाली सेना नभए पछी अमेरिकाले जापानलाई सुरक्षा छाता प्रदान गरको जस्तै नेपाललाई पनि छिमेकी राष्ट्रहरु मध्ये भारत वा चीन कसलाई जिम्मेवारी प्रदान गर्ने भन्ने बिषय पनि समावेश गरेको भए लेख अरु बढी बिचारोतेजक हुन्थ्यो होला !!! राष्ट्रिय सेनालाइ पाल्न लाग्ने खर्च बचत गरि जनताले खोजेको शान्ति,सुव्यवस्था र विकास सुनिस्चित हुन्छ भने सेना पनि नेपाली नै भएकोले नाइँनास्ती त गर्दैन होला !!! देश नै नरहे को नेपाली,को नेपाली सेना ????
गरमागरम बहस। तपाईँ के भन्नुहुन्छ?
18 
9
राम्रो विचार हो I तर हाम्रो राष्ट्र तेती कम्जोर चै पक्कै हुदैन होला, आफ्नो अस्तितो नै गुमौनी I जय देस , जय नेपाल !!!!
मन परे हरियो, नपरे रातो
5 
9
सधैभरी कंगाली, भिकारी अनि समस्या नै समस्या, द्वोंद नै द्वोंद को थुप्रो भएर नेपाल भन्ने नाम मात्रै रहेछ भने पनि के गर्ब को कुरो भयो र सरल
मन परे हरियो, नपरे रातो
5 
4
उत्तम जी लेख राम्रो लागो,देश बचाउन हामी सबै लग्नु पर्छ, नत्र यी नेताहरुले देश खाने भए!
गरमागरम बहस। तपाईँ के भन्नुहुन्छ?
14 
17
उत्तम जी , लेख लेख्नु भए छ | तपाई जस्तो को विचार बुझेर सारै दुख लग्यो. एस लै एक किसिम को बौदिक दिबाला पना भने पनि हुन्छा.
First of all, let me tell something on some Nepali writers like you . They write whatever they think, not what are real facts. They read some books and have illusion of having great knowledge. In this write-up Mr Uttam kumar wrote about Nepal army. After reading the material, I can conclude that he knows nothing about Nepal army. So he better stop suggesting about dissolve of Nepal Army.
FYI( For your information) Uttam ji, Nepal army have fought many battles and war. In recent era, it had won battle( not war) against KHAMPPA in early 2030 decade to save country. It has long history of war with British company. In recent time, it has gained 50 years of battle field experience in various countries via UN. So do not underestimate power of Nepal Army.
Uttam ji, If there is no army , there is no existence of Nepal. Even few handful persons can capture Nepal with mobilization of few hundreds of militant. Have you ever thought that during Maoist insurgency period, If there were no Nepal army, moist would have collapsed Nepali civilization in the name of politics. There would not be any Kathmandu, any Pokhara or any civilization, more truly any existence of Nepal.
Last but not least, please after reading some books do not flow pessimistic idea about Nepal future. I believe Nepal will prosper and do well in upcoming days. It is transition period so take some time. So be optimistic.
Thank and regards Uttam ji.
मन पराइएको प्रतिक्रिया। तपाईँलाई नि:
37 
14
Mr Kishor, I can just laugh over you because nothing can deserve to react or reply your foolishness.
Do we need to keep this Army because of it won the battle against Khamppa?
Do we need Nepal Army because it has some history of winning battle (actually not loosing)?
Do you think if there is no Army in Nepal then other country come and occupide the country? then tell me which country will come and take Nepal?
last but not least, Are you living your life in 21st centuries age of world?
any way you made good jock wich made me laugh and I’m enjoying reading you like reading folk story.
गरमागरम बहस। तपाईँ के भन्नुहुन्छ?
6 
28
नाला पानी मा नेपाली सेना ले नलडे कल्ले लड्यो त? लेखेक ले अलि हावा पाराले इतिहास को ब्याख्या गर्द रछान!
मन पराइएको प्रतिक्रिया। तपाईँलाई नि:
39 
16
प्रमोद जी नालापानिमा त जेनेरल जीलेप्सीले लड्यो, बिर्बल भद्र त किल्ला भित्र बशेर नाङ्गो खुकुरी नचायारा बसे, करिब ७० जना केटा केटि र महिला बकिहुन्जेल सम्म …………………..बहादुर त बहादुर नै हुन् उनीत ७० बाट ० हुन्जेल सम्म किल्ला भित्रै बेशना,मेरो बिचारमा त माने, तपाइको बिचारमा नमाने पनि……..
मन परे हरियो, नपरे रातो
2 
5
उत्कृष्ट, म सोह्रै आना सहमत!देशको राजनीतिको खिचातानी झगडा, नेताहरुको अकर्मन्ड्यता,देशको अस्तब्यस्तता,असफलता,किचलो आदि कुराहरुको पछाडि रहेको अद्रिस्य हात भनेको सेनानै हो! सेनाको उचित तरिकाको बिघटन यो आधाभन्दा बढी समस्याको समाधान हुनसक्छ यध्धपी यो तत्काल एक दुई बर्षको लागि हुदैन तर कालान्तरमा भन्दापनी केही समयान्तरमा हुने निस्चित छ!
देश असफल हुनबाट भन्दापनी नस्ट (कोल्याप्स्) हुनबाट बचाउन सबैको रास्ट्रिय सहमतिमा सम्पुर्ण सेनाको बिघटन गर्नुको बिकल्प छैन भन्दापनी हुन्छ र बिघटन गरि तेसमा गरियको लगानी बिभिन्न क्षेत्रमा लगाउनुका साथै नागरिक सुरक्षा र नागरिक सतर्कता अनी सबलता योजना ल्याउनु अती उत्तम हुनेछ! सेना बास्तबमै सेतो हात्तिहो,अनी यो लङडो हात्तिपनी हो जो आफ्नो नजिक या आफुले जित्ने र माथि पर्ने स्थानमा कोही निर्धोलाई भेटेमा मात्र आफ्नो शक्ति देखाउन सक्ने र यो देशभित्रको आफ्नै लाई जनतालाई तर्साउने भन्दा अरको कुनै उपादेयता छैन र सम्पुर्ण राजनैतिक र सामाजिक शक्ति यसैको खुसामद र यसैमाथी कसरी हुन्छ नियन्त्रण गर्न नभय नजिक छत्र छयामा रहन आफ्नो सम्पुर्ण समय श्रम अर्थ नैतिकता खर्च गरिरहन्छन! सेना बास्तबमा नेपाललाई आलको अबस्थामा कुनै आबस्यकतै छैन आफ्नै देशभित्रको जनता त्यो पनि एक्लो भेट्टायोभने तेसको हुर्मत लिने भन्दा अन्य बिदेश सेनासँग त लड्ने कुरा सोच्न र कल्पना गर्नु पनि बेतुकको मुर्ख्याइ हो! तेसैले देशको ठुलो अर्थ र सम्पत्ति बिदेश बाट हतियार खरिद गरि अनी लाखौं सेनालाई अनाहकमा ब्यारेकमा पालेर राख्नु भन्दा त्यो रकम अन्य उत्पादनशिल,बिकाशशिल अनी जनहितको कार्यमा लगाउनु हाम्रो बुद्दिमत्त हुनेछ र यो कुरा गर्न ढीलाई गर्नु भनेको देश अरको एक त्यहाँ मुनी खाल्डोमा गिर्नु हो! यो जसको जुन सरकार आयपनी देश हितको लागि गरि हाल्नु पर्ने छ लोकतन्त्रमा बरु हरेक नेपालीलाई सेना सरह सक्षम बनाउनेतिर लाग्नु उचित हुनेछ नाकी बिभिन्न बहानामा सेतो,खोरन्डो हात्ती पालिरहनु!
यहाँ माथिको केरो कुरालाई सेनाको अपमान र सेना माथि को लाक्षणा वा मान्मर्दन वा अन्य कुनैपनी नकारात्मक हिसाबले नलीयोस र मैले नेपाली सेनालाई होच्याउने वा केही गर्ने मेरो नत मनासायनै हो न निति मात्र यो मैले देश हितको लागि देशेको आफ्नो द्रिस्ट्री हो! म रास्ट्रिय सेनालाई सम्मान गर्छु र यो नेपालिमात्रको हो तर आजको अबस्थामा नेपाललाई यत्रो ठुलो खर्चिलो संगठन आबस्यक छ त भन्ने कुरामा मेरो द्रिस्ट्रिगत बिचार हो यो रास्ट्रिय बहस को बिषय बनाएर हामीले निर्णय लिनु पर्नेछ!
आज हामिसबै नेपालीले तठस्त भयर देश हितको लागि नेपाली सेनाको उपादेयता र आबस्यकतामाथी गहन छलफल र बहस गर्नु पर्ने छ र तेमा कसैले माओवादीको हितमा अरुको बिरोध या अन्य पार्टीको हितमा माओवादीको बिरोध,क्षेत्रिय ले राष्ट्रियको बिरोध या उसले उसको बिरोध को लागि सेनाको आवश्यकता देख्ने वा सेनामा कार्यरत आफु वा आफ्नो सम्बन्धको कारण ले सेनाको आवश्यकता देख्ने वा नदेख्ने, सेनाले आफुलाई फाईदा गरेकै कारण वा हानी पुर्यायकै कारण उपयोगी र आबस्यक देख्ने वा नदेख्ने भन्दा पनि यथार्थता र देशको बस्तुनिस्ठ हित मा साँच्चै सेनाको आवश्यकता र उपादेयता छ छैन भनेर देशको लागि सोच्नुपर्ने र निर्णय लिनुपर्ने बेला आयकोछ यो नै देश जोगाउने पहिलो पाइलो हुनेछ!
गरमागरम बहस। तपाईँ के भन्नुहुन्छ?
20 
40
विश्लेषण राम्रो लाग्यो, उत्तमजी लाई धन्यवाद |
गरमागरम बहस। तपाईँ के भन्नुहुन्छ?
13 
32
नेपाली सेना को काम राष्ट्रको सिमा मात्र सुरक्षित गर्नु नभई अरु धेरै कार्य मा पनि प्रयोग भएको छ, जस्तै राजमार्ग बनाउने, चिकित्सा सहयोग दिने, प्राकृतिक बिपत्ता मा सहयोग दिने, बन जंगलको सुरक्षा गर्ने आदि. सेना भनेको लडने, लडाउने साधन मात्र नभई समाजको विकासमा सहयोग दिन सक्ने अभिन्न अंग पनि हो भनेर बुझ्नु पर्छ. तर सेनालाई राजनीति बाट अलग राख्नु चाही एकदम आवस्यक छ.
मन पराइएको प्रतिक्रिया। तपाईँलाई नि:
66 
10
सिछित र सभ्य नगारिक भएको देशमा यी सबै काम सबै नागरिकले गर्न सक्छन, तेसैले खसी पालेको जस्तो कथित् राष्ट्रिय सेना र कथित् जनसेना पालना भन्दा तेही पैसाले तिनका छोरा छोरी लै अलिक गुणस्तरीय शिच्छा दिन सके कति उत्तम हुदो हो सोच त, बाबा सोच्न त पैसा लाग्दैन नि हो, अनि परिकल्पनाले नै आविस्कार, विकास हुने त हो नि, खै त हो दिमाग को ढोका खोलेको
गरमागरम बहस। तपाईँ के भन्नुहुन्छ?
16 
9
शिक्षित र सभ्य नागरिक ले धेरै काम गर्न सक्छन, तेस्मा मेरो बिमति छैन. अब भन्नु पर्दा सेना, प्रहरी हरु हामी भन्दा बढी अनुशासित हुन्छन, र आपत बिपत को बेला तिनीहरु हामी भन्दा नआत्तिकन काम गर्न सक्छन. धेरै जसो सिविल मान्छेहरु रगत, घाइते हरु देख्दा नै डराउछन, तर, सैनिकहरु भनेको तेस्तै कामको लागि trained गरिएको हुन्छन. तपाईहरु लाई याद छ कि छैन, New Orleans USA मा कट्रिना नामक हुरी बतासले बिजोग बनाएको थियो, त्यो बेला सबै लायक, शिक्षित र सभ्य नागरिक हरु गरिब, बुढा, बुढी हरु लाई छोडेर भागेका थिए. त्यो बेला सबै सिविल administration बेकम्मा भएको थियो र त्यो बेला अमेरिकाको National Guards ले गर्दा धेरै मानिस बचे नत्र कति मान्छे मर्थे मर्थे. शिक्षित र सभ्य नागरिकहरु आफ्नो ठाउँ मा ठिक छन, तर उनि हरु यस प्रकार को responsibility लिन डराउछन किन भने तिनीहरु शान्त बाताबरणमा काम गर्न trained गरिएका हुन्छन.
मन परे हरियो, नपरे रातो
13 
4
नेपाली सेना ,जना सेना, सस्त्र प्रहरी र नेपाल प्रहरी मिलाएर नेपाली फौज बनाउने मापदण्ड तोकेर …इछुक लै प्राथमिकता दिने बाकी लै early retirement दिने उक्त फौज लै विकास काम मा पनि लगाउने येसो गरे कसो होला ? राम्रो लेख ….
गरमागरम बहस। तपाईँ के भन्नुहुन्छ?
11 
20
एकदम सहि कुरा गर्नु भयो उत्तम जी तपाइले|
गरमागरम बहस। तपाईँ के भन्नुहुन्छ?
10 
25
आज पहिलो चोटी उत्तमजीको तटस्थ लेख पढ्न पयियो| खुशी लग्यो|
गरमागरम बहस। तपाईँ के भन्नुहुन्छ?
12 
26
उत्तमजी
असाध्ये राम्रो विश्लेषण गर्नु भयो/ तर सैनिक बिघटन गर्दैमा जलबायु परिबर्तन को लागि बचेको रकम खर्च हुन्छ भन्ने केहि आधार देखिदैन नेपालको वर्तमान अबस्थामा. उल्टो भ्रस्टाचार को लागि नया स्रोत मात्रै थपिन्छ!
मन पराइएको प्रतिक्रिया। तपाईँलाई नि:
27 
7
No one can save ”नेपाल” except ”भारत माताकि जय”. Will take few more years till it’s finally a history. there will be war between India and china to take this piece of land because of its huge water resources. rivers like Brahmaputra, Indus will be diverted at the first stage. That will cause a big problem in india. The dirty politics started by india will have a tragic end. I am so sad.
गरमागरम बहस। तपाईँ के भन्नुहुन्छ?
7 
11
सबै नेपालि गुटबन्दी तिर गए ,र आफ्नो आफ्नो पार्टी को नीति अनुसार वोकालत गर्छन यो नै मूल द्वन्द को कारण हो | सिद्दात नै न भएका नेताको पिछलग्गु हुने बुद्दिजिबी हरु अनि छद्म सिद्दात्न को कुरा गर्ने ? तेसैले सबै नेपालि ले हरियो चस्मा फुकाल्नु पर्यो | देश को असल मित्र कुन हो ,देश को दुश्मन कुन हो त्यो बुझ्नु जरुरि छ | आफ्नो जिन्दगि को धेरै बर्स राजनीति मा बिताएका इमान्दार क्रिसक नेता नारायन मान बिजुक्छे को अन्तर्वार्ता पढ्ने र केहि बुझ्ने प्रयास गर्ने हो कि ?
http://www.ekantipur.com/np/2067/4/4/full-news/314940/
तेती पढेको सायद छैन ,सबै कुरा ठिक न होला तर इमान्दारी पुर्बक बोलेका छन् |
एउटा नेपालि बोलेको छ |
गरमागरम बहस। तपाईँ के भन्नुहुन्छ?
17 
4
ल भो अब सिद्दान्तको गफ नदेउ, सिद्दान्त सिद्दान्त, के गर्छा सिद्दान्तले, हेर तेत्ति धेरै सहिद जन्माएको जाजरकोटले पोहोर कति धेरै कलिला नानि हरु झाडापखालाकै कारणले गुमायो, बचायो बच्चा, बचायो समबेदना? सिद्दान्तले, बाबा यो सिद्दान्त को जिम्मा हाम्रा प्रचान्दपथीय अध्यछलाइ दिएर अलि काम कुरो तिर लागौना हो, जे लै पनि लग्यो राजनीति संग जोड्यो, अनि सिदान्त फलाक्यो बस्यो
गरमागरम बहस। तपाईँ के भन्नुहुन्छ?
4 
17
द्रोनजी,तपाइको कुरा १६ आनै सहि हो, देशले दुख पाएकै सर्बसाधारण पार्टीको पछि लागेकोले हो.पार्टी जनताको पछि लग्नु पर्ने मा खोला उल्टो धारमा बग्न थाले पछि नतिजा पनि उल्टै हुन्छ . चेतना भय साथीभाईहरु हो पार्टीको पछि लाग्न छोडु, कालो/ हरियो चस्मा फुकालेर तटस्थ रंगको आफ्नै रंग ले हेरे अति उत्तम हुन्छ जस्तो लाग्छ मलैता , आपनो आफ्नो विचार……
मन परे हरियो, नपरे रातो
1 
0
केहि छैन उतम जी,झोलामा मकै हालेर सडकमा नारा लगाउदै हिडे पछि सब ठिक भैहाल्छ
मन पराइएको प्रतिक्रिया। तपाईँलाई नि:
26 
7
नेपाल प्रहरीलाई सुध्रिद र सम्ब्रिधि गर्दै नेपाल सेनालाई खारेज गर्नु पर्नेमा मेरो पनि पूर्ण समर्थन छ.
गरमागरम बहस। तपाईँ के भन्नुहुन्छ?
16 
25
सारै राम्रो लेख रहेछ
गरमागरम बहस। तपाईँ के भन्नुहुन्छ?
15 
28