यो साइटमा भएका सामाग्रीहरु व्यवसायिक प्रयोजनका लागि कुनै पनि हिसाबले टेक्स्ट, फोटो, अडियो वा भिडियोका रुपमा पुनर्उत्पादन गर्न स्वीकृति लिनुपर्नेछ। स्वीकृतिका लागि salokya@mysansar.com मा इमेल गर्नुहोला।
eXTReMe Tracker

प्रधानमन्त्रीको एउटा त्यस्तो गल्ती जसलाई न विज्ञहरुले सच्याउन सके, न सल्लाहकारहरुले सम्झाउन सके

-राजु आचार्य-

अस्ति भदौ २ गते काठमाडौँको सोल्टी होटलमा प्रधानमन्त्री केपी शर्मा ओलीले एक्कासी गैँडाको प्रसंग निकाले। वन्यजन्तुसम्बन्धी वा वातावरणसम्बन्धी कुनै कार्यक्रम थिएन त्यो। एसिया प्रशान्त क्षेत्रको हवाई नियामक क्षेत्रका महानिर्देशकहरूको सम्मेलन थियो। भने, ‘एक सिङ्गे गैँडा नेपालमा मात्र पाइन्छ। यो राइनो हैन, गैँडा हो गैँडा।’ प्रधानमन्त्री ओलीले थपे, ‘यसको मौलिक नाम नबिगारौं। […]

कालिकोटमा भेटिएको अनौठो रुख : स्थानीय भन्छन् रुखले गर्छ फूल्ने कि नफूल्ने आत्मनिर्णय

-राजु आचार्य-

कालिकोट जिल्ला भात्तडी गाउँ। जेठको चर्को घाम। हामी पसिनाले निथ्रुक्क थियौँ। साथमा रहेको एक बोतल पानी पनि सकिसकेको थियो। तिर्खा लागिरहेको थियो। धमिलो कर्णाली हेर्दै माथितिर लाग्दै थियौँ। कर्णाली हेर्नु बाहेक कुनै विकल्प पनि थिएन। म र सोम जिसी पानीको खोजीमा थियौँ। जताततै सुख्खा थियो।

खोला छेउको वन सकिएपछि खेतको डिल […]

आतंक : चरी बाघको कि पत्रकारको?

-राजु आचार्य-

बिरालो भन्ने बित्तिकै हामी बाघलाई रुख चढ्न सिकाउने गुरुको रूपमा हेर्छौँ । यी मामा भान्जाको कथा गाउँघर तिर निकै चल्तीमा छ । मामा (घरमा पालिने बिरालो) अहिले बस्तीमा मानिससँग बस्छ भने भान्जा (पाटे बाघ) अहिले पनि वनमै बस्छ। बाघ जस्तै वनमा बस्ने बिरालोहरू १२ प्रजातिका नेपालमा अभिलेख गरिएका छन् । यिनै […]

भालेपोथी त छुट्टिन्न, भ्यागुतोको बिहे गरेर पानी पर्ने र डिभोर्स गरेर रोकिने हुन्छ कहीँ?

यही साता त हो, फेसबुकमा एउटा फोटो निकै भाइरल भयो। फोटोमा पानी परेकोले रोक्न भ्यागुताको डिभोर्स गरिएको व्यहोरा लेखिएको नेपाली कागजसँगै दुई वटा भ्यागुता देखिन्छ। त्यसको केही अघि असार लागिसक्दा पनि पानी नपरेकोले मोरङमा भ्यागुताको बिहे गरिएको खबर भाइरल भएको थियो।

प्राध्यापक करनबहादुर शाहलाई यस्तो समाचार देख्यो कि मरीमरी हाँसो उठ्छ। ‘विवाह […]

चराको महत्त्व बुझाउन फेवातालमा उत्सव

असार १९ देखि तीन दिनसम्म पोखराको फेवाताल नजिकै नेपाल चरा उत्सव मनाइयो। चराको महत्व बुझाउन यो उत्सव गरिएको थियो।

हालसम्म नेपालमा ८८७ प्रजातिका चराहरू अभिलेख गरिएका छन्। ८ प्रजातिहरू लोप भइसकेको अनुमान गरिन्छ। सन् २०१५ को प्रतिवेदन अनुसार नेपालमा १६८ प्रजातिका चराहरू दुर्लभ छन्। २० वर्ष अघि त्यो सङ्ख्या मात्र १२९ थियोl […]

अनुसन्धानको लागि अनुदान : तीन भाग गोजीमा, एक भाग खोजीमा

वन्यजन्तुको अनुसन्धानको पछि लाग्नेहरू एकाएक घट्न थालेका छन्।

वन्यजन्तुको अनुसन्धान गरेर पनि नेपालमै बस्न सकिन्छ भन्नेहरू विदेश जाने योजना बुन्न थालेका छन्।

किन ?

मिडियाले चर्चा गरेन। सायद चाल पनि पायो कि पाएन कुन्नि। एक वर्ष अघिको त्यो घटनापछि विकसित परिस्थिति हुन् यी। यसको कारण थियो नेपाललाई रुफर्ड स्मल ग्रान्टले कालो […]

रहस्यमय जीव ‘यति’, नेपालमा हुने सम्भावना कति?

गत अप्रिल ९ मा भारतीय सेनाको एक समूहले मकालु आधार शिविरमा यति (हिममानव) को पाइला भेटिएको फोटो ट्विटरमा राख्ने बित्तिकै भाइरल बन्यो। विश्वका चर्चित बीबीसी, एबीसी, न्युयोर्क टाइम्स, नेसनल जिओग्राफिक लगायतले प्राथमिकताका साथ समाचार बनाए। नेपालमा समाचार नबन्ने कुरै थिएन। तर, तत्कालै राष्ट्रिय निकुन्ज तथा वन्यजन्तु संरक्षण विभागका महानिर्देशक मानबहादुर खड्काले कान्तिपुर दैनिकलाई […]

पोखराको काँहुडाँडाबाट देखिने सौन्दर्य मोबाइलमा

पोखरा बजारबाट नजिकै रहेको काँहुडाँडाको सौन्दर्य प्रचारप्रसारको अभावमा गुमनाम रहेको छ। वर्षमा गरिने एउटा महोत्सवपछि यो ठाउँको वास्तै गरिन्न। समुन्द्र सतहबाट करिब १४०० मिटरको उचाइमा रहेको यो क्षेत्रमा यतिखेर गुराँस फुलेको छ। कोटमा महादेवको मन्दिर छ। धरहरा चढेर पोखरा उपत्यका हेर्न सकिन्छ। अन्नपूर्ण हिमसृंखला आखैंमा ठोकिएला झैँ गर्छन्। सूर्यास्त र सूर्योदयको दृश्यले यो […]

चराहरूबाट प्रेम गर्न सिक्ने कि

चराहरूको चिचिरविचिर मात्र होइन यिनको प्रेम गर्ने तरिका पनि अनौठो र रमाइलो लाग्छ। कतिपय मामिलामा चराहरू मानिसभन्दा अब्बल रूपमा प्रेम प्रदर्शन गर्दछन्। च्याखुरा, कालिज, चखेवा, परेवा र ढुकुर प्रेमी पंक्षीहरुको सूचिमा पर्दछन् । संसारमा पाइने करिब १०००० तथा नेपालमा पाइने ८८७ प्रजातिका चराहरूको आ-आफ्नै प्रेम गर्ने तरिकाहरू छन्।

[…]

क्यामेरा ट्रयापमा परेका रमाइला ११ फोटोहरु

– राजु आचार्य –

अनुसन्धानकर्मीहरुले सबै वन्यजन्तुलाई देख्न सक्दैनन्। अनुसन्धानलाई सहज होस् भनेर स्वचालित क्यामेराहरु वन्यजन्तु हिँड्ने सम्भावित स्थानहरुमा राख्ने गरिन्छ। दिउँसो होस् या राति वन्यजन्तुहरु क्यामेराको अगाडिबाट हिँडे भने यसले फोटो खिची हाल्छ। तर यसरी राखिएका क्यामेराहरुले वन्यजन्तु मात्रै नभई अगाडि पर्ने सबैको फोटो खिच्ने गर्छ। क्यामेरा देखे भने सिकारीहरुले चोर्ने वा […]

पत्याउनु हुन्छ : कालिकोटमा रुखको चिया पिउन पाइन्छ !

‘सरहरूलाई म आज अनौठो चिया खुवाउँछु’ भात्तडी निवासी प्रभाकर बरालले कर्णाली राजमार्गमा हामीलाई उत्सुक बनाए।

‘बजारमा बस्ने, कुन चिया भनेर के चिन्नु हुन्थ्यो र!’ उनले बजारियाले केही चिन्दैनन् भनेर झटारो पनि हानी हाले।

हुन पनि चिया खाइसक्दासम्म हामीले केको हो भनेर चिन्न सकेनौँ। अनौठो स्वाद थियो। रातो र काठको मिठो बास्ना आएको […]

‘कुकुर छैन, बुढा पनि बिते, घर हेरौँ कि बाँदर? बिलखबन्दमा छु’

कालिकोट जिल्ला फुकोट-३, गोब्रेबजार। हातमा हँसिया लिएर कर्णाली राजमार्गको निर्माणाधीन सडक छेउ यी आमा भेट भइन्। थाँक्रा तथा झिन्जाले भर्खर फूल फुल्न आँटेका बर्खे तरकारी छोपेकी थिइन्। सबै कुरा रेकर्ड गर्न सकिएन। यिनले नेपाली भाषा नै बोलेकी थिइन् तर हामीलाई बुझ्न हम्मे हम्मे परेको थियो। यिनीहरू नेपाली भाषाको उदगम स्थल नजिकका बासिन्दा थिए। […]

कालिकोटका महिलाको दैनिकी

केही समय अघि कर्णाली प्रदेशको कालिकोट पुग्दा खेती लगाउने मेसो हुँदै थियो। यो जिल्ला दुर्गममात्र होइन विकासको हिसाबले पनि पछि परेको छ। सदरमुकाम मान्म होस् या भात्तडीगाउँ, महिलाहरूको व्यस्तता उस्तै थियो। सानै उमेरमा पाका जस्ता देखिने। छाउपडी प्रथा अझै कायम छ। पुरुषहरू बाहिर कमाउन जाँदा पुरै घरको जिम्मा यिनकै काँधमा छर। चाहे खेतीको […]

२२ सय भाडामा पोखरा-काठमाडौँ गुड्ने ‘सुपर भिआइपी बस’को सुपर बिजोग

-राजु आचार्य-

असार ६ गते बुधबार पोखरा जगदम्बा ट्राभलबाट बिहान ६ बजे फोन आयो। एक महिलाले भनिन्- गाडी ६.४० मा पोखराको अमरसिंह चोकमा आइपुग्छ। म र बुवा समय अगाडि नै पुगिसकेका थियौँ। २१ सिट क्षमताको यो सुपर डिलक्स बस गत वर्षदेखि पोखरा-काठमाडौँ-पोखरा रुटमा संचालित छ। प्रति यात्रु एकतर्फी भाडा २ हजार २ सय […]

दार्चुला र धार्चुलाको सम्बन्ध : ‘बरु मोदी र ओलीको झगडा पर्ला, हाम्रो पर्दैन’

महाकाली नदिपारी भारतको धार्चुला र वारी नेपालको दार्चुला। स्थानीयहरु दैनिक जीविकोपार्जनक सबै सामाग्रीहरु उतैबाट ल्याउँछन्। काठमाडौँबाट सिधै बस सन्चालन हुन थालेको केही वर्ष मात्र भयो। अहिले पनि ३६ घण्टा लाग्छ। तर नेपालतिर बाटो आउनु ४५ वर्ष अघिनै भारततिर बाटो आइसकेको थियो। नेपालीहरु उतैको बाटो प्रयोग गर्थे। दार्चुला जिल्लाको सदरमुकाम खलंगा दुर्गम छ। यो […]

सिङ्गो शहर विश्व सम्पदा सूचीमा

हामीलाई नेपालका विश्व सम्पदा सूचीमा रहेका क्षेत्रहरु व्यवस्थापन गर्न हम्मेहम्मे परेको बेला यो शहर भने सिङ्गै सूचिकृत छ। त्यति मात्रै होइन, सन् १९८६ देखि उत्कृष्ट रुपमा ब्यवस्थापनसमेत गरिएको छ। पोर्चुगलको इभोरा शहर राजधानी लिस्बोनबाट बढीमा २ घन्टाको दूरीमा रहेको छ। बाटोभरी ओछ्याइएका ढुंगा, पुराना घरहरु, घरका एकै खाले रंग, सुरक्षित रात्री जीवन, पुरातात्विक […]

मोबाइलमा पर्वतको चित्रे होमस्टे

पोखराबाट बागलुङ जाने बाटोमा ४५ किलोमिटर कालोपत्रे सडक यात्रा गरेपछि पर्वत जिल्लाको डिमुवा पुगिन्छ। डिमुवाबाट जिपको बाटो डेढ घण्टा वा पैदल साढे दुई घण्टा जतिमा चित्रे गाउँ पुगिन्छ। शरीरमा निस्किएको पसिना माथि पुग्दासम्म चिसो भैसक्छ। चिसो हावाले मनै आनन्द हुन्छ। समुद्र सतहबाट १६०० मिटरको उचाइमा अवस्थित यहाँका होमस्टेहरुले एक पटकमा ५० जनासम्म पाहुनालाई […]