यो साइटमा भएका सामाग्रीहरु व्यवसायिक प्रयोजनका लागि कुनै पनि हिसाबले टेक्स्ट, फोटो, अडियो वा भिडियोका रुपमा पुनर्उत्पादन गर्न स्वीकृति लिनुपर्नेछ। स्वीकृतिका लागि salokya@mysansar.com मा इमेल गर्नुहोला।
eXTReMe Tracker

कसरी बच्‍ने कोरोना भाइरसको सङ्क्रमणबाट? यस्ता छन् उपाय

-डा. जेबी आले मगर/अस्ट्रेलिया-

कोरोनाको यो सङ्कट घडीमा यससँग सम्बन्धित बग्रेल्ती लेखहरु छापिएका छन्। कति लेखहरु विज्ञले लेखेका छन् भने कति अलि अलि जानेकाले लेखेका छन्। मैले यहाँ COVID-19 को विस्तृत वर्णन गरेर र कहाँ कति संक्रमित भए, कुन देशले के गर्दैछ भनेर लेखलाई अनावस्यक लम्ब्याउन चाहिनँ। किनकी यस्तो खबर आजभोलि जताततै पढ्न पाइन्छ। आफूसँग भएको ज्ञान र अन्य श्रोतको आधारमा छोटो मिठो अनि सरल तरिकाले यो रोग र यस्को कारक जीवाणुको बारेमा केही सत्यतथ्य राख्ने प्रयत्न गरेको छु। पहिलो र दोश्रो अनुच्छेद्, जसमा SARS-CoV-2 र यसले मानिसमा कसरी रोग लगाउछ भनेर उल्लेख गरिएको छ, जुन सबैले नबुझ्न सक्छन् तर बाँकी भाग सबैको लागि उपयोगी हुने आशा गरेको छु।
Continue reading कसरी बच्‍ने कोरोना भाइरसको सङ्क्रमणबाट? यस्ता छन् उपाय

नेपालका तीन वटा प्रदेशमा फैलिसक्यो कोरोना संक्रमण

काठमाडौँमा मात्र सीमित हुँदै आएको कोरोना संक्रमितहरुको सूची अब फराकिलो बन्दै गएको छ। हिजो काठमाडौँ बाहिरको पहिलो केस सुदूरपश्चिम प्रदेशको धनगढीमा फेला परेको थियो। त्यसको २४ घण्टा नबित्दै अर्को काठमाडौँ बाहिरको केस फेला परेको छ। यस पटक गण्डकी प्रदेशको बाग्लुङमा नयाँ केस भेटिएको छ। यो हिसाबले आजको मितिसम्ममा कोरोना संक्रमण तीन प्रदेशमा फैलिसकेको छ।  Continue reading नेपालका तीन वटा प्रदेशमा फैलिसक्यो कोरोना संक्रमण

नेपालमा पाँचौँ कोरोना संक्रमित भेटियो, बेल्जियमबाट कतार हुँदै आएकी थिइन्


स्वास्थ्य मन्त्रालयले नेपालमा पाँचौँ कोरोना संक्रमित भेटिएको बताएको छ। आज गरिएको प्रेस ब्रिफिङमा दिइएको जानकारी अनुसार यो पनि युरोपबाट आएको केस हो। १९ वर्षकी ती किशोरी बेल्जियमबाट कतार हुँदै कतार एयरलाइन्सको QR-652 मा काठमाडौँ उत्रेकी थिइन्। यसअघि दोस्रो कोरोना संक्रमित व्यक्ति पनि चैत ४ गते QR-652 बाटै आएकी थिइन्। दोस्रो व्यक्ति फ्रान्सबाट कतार हुँदै काठमाडौँ आएकी थिइन्। यिनी भने बेल्जियम हुँदै कतार आएकी हुन्। Continue reading नेपालमा पाँचौँ कोरोना संक्रमित भेटियो, बेल्जियमबाट कतार हुँदै आएकी थिइन्

तीन प्रमुख अनलाइनका खबर गलत, महावीर पुनलाई पिपिई बनाउन मेडिकल काउन्सिलको स्वीकृति छैन


महावीर पुनको राष्ट्रिय आविस्कार केन्द्रलाई पर्सनल प्रोटेक्सन इक्युपमेन्ट (पीपीई) को उत्पादन गर्न नेपाल मेडिकल काउन्सिलले स्वीकृति दिएको भन्दै प्रमुख अनलाइनहरुमा आएको समाचार गलत ठहरिएको छ। नेपाल मेडिकल काउन्सिलले शुक्रबार प्रेस विज्ञप्ति जारी गर्दै मिडियामा प्रकाशित समाचार सही नभएको जनाएको हो। देशसञ्चार, पहिलोपोस्ट र अनलाइनखबरले महावीर पुनलाई पिपिई बनाउन काउन्सिलले स्वीकृति दिएको समाचार राखेका थिए। तर काउन्सिलको विज्ञप्तिमा भनिएको छ- ‘यो विषय काउन्सिलको कार्यक्षेत्र भित्र नपर्ने र कुनैपनि संस्था तथा निकायलाई यस विषयमा अनुमति प्रदान नगरिएको व्यहोरा अनुरोध छ।’ Continue reading तीन प्रमुख अनलाइनका खबर गलत, महावीर पुनलाई पिपिई बनाउन मेडिकल काउन्सिलको स्वीकृति छैन

के फ्रान्सबाट फर्किएकी कोरोना संक्रमित किशोरी डिस्चार्ज भएकी हुन्?


शुक्रबार रातितिर अचानक सामाजिक सञ्जालमा खुसीको खबर भन्दै एउटा खबर फैलियो। त्यसमा दावी गरिएको थियो- कोरोना संक्रमण भएको भेटिएकी दोस्रो नेपाली अर्थात् फ्रान्सबाट फर्किएकी किशोरी अस्पतालबाट डिस्चार्ज भएकी छिन्।

केही अनलाइनहरुले यसबारे समाचार पनि लेखे। लोकान्तर अनलाइनमा त बिहीबार बिहान ११ बजेर ४२ मिनेटमा डिस्चार्ज भएकी र घरमा टपरीमा खाना खाने गरेको समेत उल्लेख गरियो। तर उनको उपचार भइरहेको अस्पताल स्वयंले भने यसको पुष्टि गरेन। Continue reading के फ्रान्सबाट फर्किएकी कोरोना संक्रमित किशोरी डिस्चार्ज भएकी हुन्?

काठमाडौँबाहिर पनि कोरोना पुगिसकेको देखियो, आशा गरौँ नफैलियोस्

लकडाउन कै बेला कोरोना भाइरस (कोभिड-१९) को चाैथो संक्रमित भेटिएको खबर आयो। अघिल्ला तीन संक्रमतिहरु भन्दा फरक यो पटक काठमाडौँ बाहिरको नतिजा पोजिटिभ भेटिएको छ। तर उता भारततिरबाट आएको नभई काठमाडौँबाटै गएका व्यक्ति रहेछन्। स्वास्थ्य मन्त्रालयले दिएको जानकारी अनुसार दुबईबाट काठमाडौँ उत्रिएर यहाँबाट सुदूरपश्चिम प्रदेश पुगेका रहेछन्। स्वास्थ्य मन्त्रालयले उनी कुन फ्लाइटबाट नेपाल आएको र विमानबाट हो कि स्थलमार्गबाट सुदूरपश्चिम गएको स्पष्ट बताएको छैन।
Continue reading काठमाडौँबाहिर पनि कोरोना पुगिसकेको देखियो, आशा गरौँ नफैलियोस्

उपत्यकाबाहिर पनि भेटियो कोरोना संक्रमित, नेपालमा चौथो


कोरोना भाइरस (कोभिड-१९) को चाैथो संक्रमित भेटिएका छन्। संक्रमित व्यक्ति सेती प्रादेशिक अस्पताल धनगढीमा उपचारमा रहेको स्वास्थ्य मन्त्रालयले जनाएको छ। हाल उनको अवस्था सामान्य रहेको मन्त्रालयले बताएको छ। उनी ३४ वर्षका नेपाली पुरूष हुन्। उनी दुबईबाट नेपाल आएको भनिए पनि विस्तृत विवरण भने प्राप्त गर्दै गरेको आज दोस्रो पटक मन्त्रालयद्वारा आयोजित पत्रकार सम्मेलनमा बताइयो। Continue reading उपत्यकाबाहिर पनि भेटियो कोरोना संक्रमित, नेपालमा चौथो

हिजो राति आकाशमा उल्का खसेको फेक भिडियो र फोटो सामाजिक सञ्जालमा

हिजो बिहीबार राति करिब ८ बजेतिर पश्चिम नेपालको विशेषतः गण्डकी प्रदेशका व्यक्तिहरुले आकाशमा एउटा चम्किलो प्रकाश खस्दै गरेको देखे। कसैकसैले भने आवाज समेत आएको बताए। यो घटनाका फेक फोटो र भिडियो अहिले सामाजिक सञ्जालमा छरिएका छन्।

हिजो पक्कै पनि आकाशमा त्यस्तो कुरा देखिएकै हो। किनभने अनेकले यो देखेको बताएका छन्। प्रष्ट नदेखिए पनि फोटोहरु खिचेका छन्। तर त्यही घटनाको भन्दै अरु देशका फोटो र भिडियोहरु राखेर भ्रम फैलाउने काम पनि भएको छ।
Continue reading हिजो राति आकाशमा उल्का खसेको फेक भिडियो र फोटो सामाजिक सञ्जालमा

नागरिक समाजले कहाँबाट भेट्यो चार जना कोरोना संक्रमित नेपालमा?

नेपालमा अहिलेसम्म कति जना कोरोना भाइरस संक्रमित भेटिएका छन्? यो ब्लग तयार पार्दासम्म सरकारले आधिकारिक रुपमा बताएको तीन जना हो। त्यसमध्ये एक जना दुई महिना पहिले भेटिएका हुन् र अहिले स्वस्थ भइसकेका छन् भने दुई जना भर्खरै भेटिएका हुन्। उनीहरुको उपचार भइरहेको छ। तर नागरिक समाजले भने आफ्नो विज्ञप्तिमा चार जना कोरोना संक्रमित भएको लेखेको छ। बाह्रखरीमा प्रकाशित समाचार अनुसार डा. महेश मास्के, कनकमणि दीक्षित, सुशील प्याकुरेललगायत नागरिक अगुवाले बिहीबार उपप्रधानमन्त्री एवं रक्षामन्त्री ईश्वर पोखरेललाई भेटी विभिन्न सुझाव दिएका थिए। त्यसपछि जारी विज्ञप्तिमा चार जना कोरोना संक्रमित भेटिएको उल्लेख छ। हैन, सरकारले पनि नभेटेको चौथो कोरोना संक्रमित यी नागरिक अगुवाहरुले कहाँबाट भेटे हँ? Continue reading नागरिक समाजले कहाँबाट भेट्यो चार जना कोरोना संक्रमित नेपालमा?

के नेपाल आएकी मिस वर्ल्ड अध्यक्ष जुलियालाई कोरोना संक्रमण भएको हो?

केही दिनदेखि सोसल मिडियामा मिस वर्ल्डकी अध्यक्ष तथा सिइओ जुलिया मोर्लीलाई कोरोना भाइरस संक्रमण भएको हल्ला व्याप्त थियो। केही अनलाइनले त उनलाई कोरोना संक्रमण देखिएको भन्दै समाचार समेत लेखे। मार्च २५ मा त मिस इन्डियाको आधिकारिक ट्विटर ह्यान्डलबाटै यो खबर दिँदै जुलियाको स्वास्थ्य लाभको कामनासमेत गरियो। यो खबरमा नेपाल सतर्क हुनुपर्ने कारण किन पनि थियो भने केही समय अघि मात्रै वर्तमान मिस वर्ल्ड र उनीसँगै जुलिया पनि नेपाल भ्रमणमा आएकी थिइन्। उनले मिस नेपाल, पूर्व मिस नेपाल मात्र हैन, पर्यटन मन्त्री लगायत हाइप्रोफाइलहरुसित पनि भेटघाट गरेकी थिइन्। यदि उनलाई संक्रमण भएको भए उनीमार्फत् अरुलाई पनि संक्रमण फैलने डर हुन्थ्यो। Continue reading के नेपाल आएकी मिस वर्ल्ड अध्यक्ष जुलियालाई कोरोना संक्रमण भएको हो?

नपत्याउनुस्, इटालीका प्रधानमन्त्रीले आत्मसमर्पण गरेका छैनन्

केही दिनदेखि सोसल मिडियामा यो पोस्ट निकै सेयर भइरहेको छ। फोटोमा एक सेतै कपाल फुलेका व्यक्तिको फोटो छ र ठूलो रातो अक्षरमा इटालीले आत्मसमर्पण गर्‍यो लेखिएको छ। तल विवरणमा संक्रामक रोगले मारिरहेको र स्थिति आफूहरुको नियन्त्रण बाहिर भएको प्रधानमन्त्रीले बताएको भनिएको छ। मूलधारमा कार्यरत सञ्चारकर्मीहरुले समेत सेयर गरेको देखिएको यो जानकारी सही भने हैन।  Continue reading नपत्याउनुस्, इटालीका प्रधानमन्त्रीले आत्मसमर्पण गरेका छैनन्

कोरोना संक्रमण : हामीले के बुझ्ने र के गर्ने?

-डा. सन्देश दाहाल-

कोरोनाको बारेमा समग्रमा भन्दाखेरी यसलाई “सामान्य रुघाखोकी” भनेर सुरुमा हल्का टिप्प्णी गरेको देशले अहिले संकट्काल लगाएर पनि नियन्त्रण गर्न नसक्ने अवस्थामा पुगेर ठुलो जनधनको क्षति बेहोरेर ठुलो मुल्य चुकाउनु परेको छ। यसबाट थाहा हुन्छ कि यो कुन तहको घातक छ भन्ने। छिमेकी चीनबाट सुरु भएको कोरोना नेपालमा यति ढिलोमात्र देखिनु भनेको हाम्रो लागि तयारीको ठुलो अवसर हुंनसक्थ्यो। तर समयमा सोच्न नसक्ने वा परिस्थितिको गम्भिरता बुझ्न नसक्ने देशमा अब ठुलै दुर्घट्ना नहोला भन्न सकिने अवस्था रहेन।

कोरोना रोगको बारेमा सामान्य जानकारी
-यो एक प्रकारको आरएनए भाइरसले हुन्छ।
-खोक्दा र हाच्छयु गर्दा एक मानिसबाट अरुलाइ सर्छ।
– शरिरबाट निस्केको भाइरस तिन दिनसम्म घरको बिभिन्न भागमा हुनसक्छ! जस्तै कपडा, ढोकाको चुकुल वा सांचो आदि।
– कोही मानिस संक्रमित भएको 14 दिनसम्म लक्षण नदेखिन सक्छ, यो अवस्थामा संक्रमितले थाहा नपाइ आफ्नो वरिपरि घर र छर-छिमेकमा अरुलाइ रोग सारिरहेको हुन्छ।
– यसका लक्षणहरु भनेको सुक्खा खोकि लाग्ने, ज्वरो आउने, स्वास फेर्न गार्हो हुने आदि।
– अझ सिकिस्त हुंदै गएमा छातीमा गर्हुंगो हुने, शरिर शिथिल हुंदै जाने, ओठ मुख निलो हुने आदि लक्षण देखिन सक्छ।
– सम्भवित लक्षण भएकाहरुलाइ घाटीको स्वाब वा खकार लिएर पिसिआर बिधि वा संक्रमितको रगतमा एंटिबडी हेरेर पनि जांच गर्न सकिन्छ! देश रसुबिधा हेरेर रिपोर्ट लिन केहि घन्टा देखि केहि दिन लाग्न सक्छ।
-भाइरसको जिनमा हुने परिवर्तन (म्युटेसन) को कारण सबै ठाऊमा रोगको एकै लक्षण नहुन सक्छ! चीन र आज युरोप हेर्दा बिरामीको प्रकृति र मृत्यु दर फरक हुनुको एउटा कारण यो पनि हुनसक्छ।

कोरोनाको औषधि छ त?
केहि औषधि हरु ट्रायलमा छन तर सिफारिस गर्ने तहमा बिकास भएका छैनन! खोपको परिक्षण पनि यदाकदा सुनिन्छ! तर यसको अहिले सम्मको उत्तम उपाय भनेको लाग्न नदिने, अरुलाइ नसार्ने र देशकै तहमा महामारी रोकथाम र उपचारको तयारी गर्ने नै हो ।

संसारमा कोरोनाको तथ्यांक के छ त?
-डिसेम्बर 26 मा चीनमा अनौठो न्युमोनियाको 4 बिरामी भेटिए! त्यस्को दुइ दिनपछि 3 अरु बिरामी भेटिए।
-त्यसको करिब 7 दिनमा छेउको माछा बजार बन्द गरेर भाइरस पत्ता लगाएर, त्यसको जांच गर्ने बिधि निकाल्दा सम्म बिरामीको संख्या करिब 250को हाराहारीमा थियो।
-त्यसको दुइ हप्तामा वुहान सहर बन्द गर्ने घोशणा गर्दा बिरामीको संख्या 2500 भन्दा ज्यादा भैसकेको थियो।
-83 लाख जनसंख्या भएको शहर तुरुन्तै बन्द गरेर ठुलो प्रयास गर्दा चीनमा संक्रमित 81 हजारको हाराहारीमा छ (जनसंख्याको 10 प्रतिसत)
-इटालीमा फेब्रुअरि 15 देखि देखिएको संक्रमण करिब 5 हप्तामा बढेर 60 हजारको हाराहारीमा पुगेको छ! एक दिनको संक्रमण 6 हजारको हाराहारीमा छ।
-संसारका धनि गरिब गरेर करिब 190 देशमा करिब साढे तीन लाखलाइ संक्रमण भैसकेको छ! मृत्यु करिब 15 हजार ।
-हाल भएका बिरामीमा 95% ठिकै अवस्थामा र 5% सिरियस अवस्थामा छन जसलाइ आइसियु चाहिन्छ! निधो लागिसकेका (मृत्यु वा निको भएका) करिब सवा एक लाख बिरामी मध्ये 87% निको भएका छन, र 13% को मृत्यु भएको छ ।
-कुनै देशमा प्रकोप छिरिसकेपछि त्यो देशमा संक्रमण हुन सक्ने प्रतिशत 25 देखि 75 % सम्म भनिएको छ।

नेपालको बारेमा कोरोना चित्र के होला त?
• संसारको 190 देशमा कोरोनाको संक्रमण छ, हाम्रै छिमेकि देशबाट सुरु भएको! एक हप्ता अगाडीसम्म बिभिन्न देशबाट हवाइ मार्गबाट करिब 3000 मानिस आउने देशमा कोरोना छैन होला भन्नु कि त मुर्खता हो कि त झुठ।
• नेपालको जनसंख्या 3 करोडमा करिब 25% संक्रमण भएमा पनि करिब पचह्त्तर लाख मनिसहरु संक्रमित हुनसक्ने सम्भवना छ! राज्य वा आम नागरिकको लापर्बाहिले यो संख्या बढ्न सक्ला ।
• संक्रमितको 5% सिरियस भए भने पनि करिब साढे तीन लाख नेपाली सिकिस्त आइसियु चाहिने अवस्थामा पुग्न सक्ने सम्भावना छ ।
• मृत्युदर 4% राख्ने हो भने पनि यसले करीब साढे दुइ लाखको हताहती हुनसक्छ ।

नेपालको हालको तयारी अवस्था के छ त ?
-हालसम्म टेकु अस्पतालमा जांच गर्नमिल्ने प्रयोगशाला छ, जसको अधिक्तम क्षमता 50 देखि 100 प्रतिदिन भनिएको छ।
-अरु तीन अस्पतालमा प्रयोगशाला बिस्तार गर्ने भनिएको छ, कहिले हुन्छ त्यो भन्न सकिने अवस्था छैन ।
-केहि अस्पतालमा केहि आइसोलेसन बेडहरु तोकिएका छन।
-काठ्मान्डुको सबै अस्पतालको आइ सि यु 300 भन्दा ज्यादा छैन ।
-उपचार कसले गर्ने भन्दा, छात्रबृत्तिमा एम डि वा एम एस गरेका डाकटर भनिएको छ ।
-शंकास्पद संक्रमित अस्पताल कसरी के मा जाने कसैलाइ थाहा छैन ! एम्बुलेन्समा जान चालकलाइ खतरा, सार्वजनिक यातायातमा आम नागरिकलाई ।
-करिब 150 देशमा संक्रमण भैसकेपछि पनि नेपालको सीमा खुल्ला थियो! जहा बाट एक साता अगाडि सम्म हवाइ रुट र जमिन बाट नेपाल छिरेका हज्जारौ मानिस पत्ता लगाउने केहि उपाय छैन!
-काठ्मान्डु बन्द भैसक्ता पनि करिब हिजो आज मात्र जमिन सीमाबाट नेपाल आएका हज्जारौ मानिस कहा छन कसैले भन्न सक्ने अवस्था छैन !
-सम्भवत हाम्रो मात्र यस्तो खुल्ला देश होला, जहा बिमानस्थल लकडाउन भएको बेला पनि एयर कंट्रोलरको अनुमति बिना बिमान ल्यांड गराएर सयौ यात्रु झारिन्छ !
-अस्पतालमा बेड भनिएको छ, तर उपचार गर्ने स्वस्थ्यकर्मिको सुरक्षाको बारेमा केहि बोलिएको छैन!
-मन्त्रीहरुको अन्तरवार्तामा कति न ठुलो कुराहरु सुनिए पनि अमेरिका जस्तो देशमा तयारि पुगेन भनिरहेको बेलामा नेपालका निर्णय तहमा बसेकाहरुलाइ यो कुन हदसम्मको समस्या हो र यस्लाइ कुन तहको तयारी आवस्यक पर्छ भन्ने कुराको अलिकति पनि ज्ञान भएको आभास हुंदैन !
-सवा तीन करोड जन संख्यामध्ये 500 जनामा भएको परिक्षणको परिणाम हेरेर नेपालमा कोरोना छैन भन्ने जुन गफ गरिदैछ, यसले भुसमा बलेको आगो जस्तो फैलिएको त छैन संक्रमण भन्ने ठुलो आशंका दिएको छ।
-एउटा कोरोना सङ्क्रमित को प्रचार गर्न सयौं पत्रकार जम्मा गर्न सरकार नै लागि परेको छ। र पत्रकार पनि हुल लागेर गएका छन्। बिपद ब्यवस्थापनमा सरकारी स्तरमा भएका र सुचना प्रवाह गर्ने तहमा कुन गम्भिरता र दिमाग छ, त्यो यहि कुराले प्रमाणित गर्दछ।
-क्वारेन्टाइन मा भएका मानिसहरु हुलका हुल भागेका भिडियो सार्वजनिक भएको छ। लकडाउनमा मानिसहरु घुम्न, पिकनिक खान र बजार भर्न गएका छन्। जनमानसलाई यो कति घातक हो भन्ने हेक्का छैन।

स्वास्थ्यकर्मीको सुरक्षा सवाल किन महत्वपूर्ण छ?
-एक संक्रमित सामान्य मानिसले घरपरिवार वा साथि अरु दुइ चार जनालाइ सार्ला, तर एक संक्रमित स्वास्थ्यकर्मिले सयौ स्वस्थ मानिसलाइ संक्रमण सार्न सक्छ ! त्यसैले स्वास्थ्यकर्मिमा संक्रमण नहुनु ज्यादा जरुरि छ!
-सुरक्षा कवच नदिएर जबरजस्ति काम गर्दा नेपालको आम जनता महामारीमा पर्नुभन्दा पहिले नै सबै स्वास्थ्यकर्मि महामारिको चपेटामा परेर सखाप हुन्छ! अनि त्यसपछि उपचार कसले गर्ने ?

अन्य देशमा के गरिरहेछन?
-चीनमा रोग नियन्त्रणमा आउने चरणमा छ! उनिहरुले सबै शक्ति लगाएर उपचार गर्ने, 60 लाख भन्दा ज्यादा मानिसलाइ लक डाउन गर्ने देखि सबै प्रयास गरे ! चीनमा कोहि परिवारको एक जना मात्र तीन दिनमा एक दिन मात्र घरबाट खाद्य सामग्रि किन्न जाने छुट थियो !
-सुरुवाती चरणमा बेवस्ता गरेको कारण इटाली, ईरान र अ‍मेरिकाले ठुलो चुनौतिको सामना गर्नु परिरहेको छ! अमेरिकामा आज मात्र एक दिनको संक्रमित संख्या करिब 25 हजार हाराहारीमा छ! अमेरिकामा आज पनि मानिस हरु लकडाउनमा पिक्निक हिडेका छन! तेसैले स्थिति झन भयाबह भएको छ!
-नेपाल संग खुल्ला सिमा भएको भारतमा संक्रमण बढ्दो क्रममा छ ! सम्भव भए पनि नभए पनि उनिहरु लकडाउन गर्ने मनस्थितिमा छन ! भारतको संक्रमण हाम्रो लागि ठुलो चासो चिन्ताको बिसय हो!
-कोरियामा केहि साता संक्रमित संख्या बढ्यो! त्यस्पछि सरकारले प्राय सबै जनाको टेस्ट गर्दै संक्रमित आइसोलेसन गरेर अहिले नियंत्रण भएको छ!

अब हामीले के गर्ने त?
संक्रमण सर्न नदिने केहि प्रभावकारी बिधिहरु भनेको हात धुने र सामाजिक दुरी नै हो! रुघाखोकि र ज्वरो भएमा घरमा पनि एक्लै बस्ने! स्वास फेर्न गार्हो भएमा अस्पताल जाने ! राम्रो संग साबुन पानीले दिनमा पटक पटक हात धुने, खोक्दा कुहिनुमा खोक्ने ! अत्यावस्यक बाहेक कसै संग भेट्घाट नगर्ने! घरको ढोकाको ह्यांडल स्पिरिट्ले सफा गर्ने आदि! इमर्जेन्सीबाहेक अरु समय अस्पताल कुनै हालतमा नजाने!

हाम्रो जस्तो सुन देखि नुन माग्ने देशमा 75 लाख संक्रमित हुनसक्ने वा 4 लाख सिकिस्त हुनसक्ने महामारी आउनु भनेको देश नै सखाप हुने स्थिति हो! त्यसैले घर भित्र बसौ, कुनै हेलचेक्राइ नगरौ, समाजिक दुरि कायम गरौ, हात धुन नबिर्सौ ! हामीले राम्रो संग समाजिक दुरि कायम गरे संक्रमित संख्या बढ्ने दर कम हुन्छ, जस्ले गर्दा उपचार गर्न वा निगरानीमा राख्न सजिलो हुन्छ! हाम्रो लापरबाहीले संक्रमण एकै पटक हज्जारौ भयो भने अस्पताल, राज्य कसैले ब्यहोर्न नसक्ने अवस्थाको हुन्छ!

घर मै बसौ, महामारीबाट आफु पनि बचौँ र अरुलाइ पनि बचाऊँ!

कहिले सकिन्छ?
यसको उत्तर सजिलो छैन! केहि हप्तामा नियंत्रण हुने भनेको उन्मुलन हुने हैन! अहिले सम्म सबैले मान्दै आएको कुरा के हो भने, एक पटक लागेपछि फेरि लाग्दैन, किनभने हाम्रो जिउमा रोग प्रतिरोधि क्षमताको बिकास हुन्छ! तर यो सत्य नहुन सक्छ! यस्तो भयो भने यो रोगले सताइरहनेछ जब सम्म यसको प्रभावकारी खोप बन्दैन! त्यसैले यो कठिन समय दुइ हप्ता हुनसक्छ वा दुइ बर्ष!

(तथ्यांकहरु इन्टरनेट र कोरोनासम्बंधी अमेरिकाको सिडिसीबाट लिइएका हुन्)

मन्त्री आफै गलत सूचना दिँदै : कतार होइन एयर अरेबियाबाट आएका थिए संक्रमित युवक


स्वास्थ्य मन्त्री भानुभक्त ढकालले आज आयोजित पत्रकार सम्मेलनमा तेस्रो कोरोना भाइरस संक्रमित व्यक्ति चैत ६ गते कतारबाट आएको बताएका थिए। तर उनी कतारबाट हैन एयर अरेबियाबाट आएको भन्दै स्वास्थ्य मन्त्रालयले गल्ती सुधारेको छ। मन्त्रालयले आफ्नो फेसबुक पेजमा ‘कोरोना भाइरस (कोभिड-१९)का तेस्रो संक्रमित व्यक्ति मार्च १९ (चैत ६) गते एयर अरेबियाको फ्लाइट नम्बर जी९५३७ बाट राति १०ः९ बजे त्रिभुवन विमानस्थलमा अवतरण गरेको’ जानकारी दिएको छ। संवेदनशील यस्तो विषयमा समेत मन्त्रीले यसरी गल्ती गर्न नहुने हो। Continue reading मन्त्री आफै गलत सूचना दिँदै : कतार होइन एयर अरेबियाबाट आएका थिए संक्रमित युवक

नयाँ चुनौति : चैत ६ गते एयर अरेबिया*बाट नेपाल आएकाहरु खोज्‍ने

फ्रान्सबाट नेपाल आएकी एक किशोरीलाई कोरोना भाइरस संक्रमण भएको खबरपछि कतार एयरवेजको QR 652 बाट नेपाल आएकाहरुको खोजी जारी भइरहेकै बेला फेरि नयाँ चुनौति थपिएको छ।अब फेरि चैत ६ गते एयर अरेबिया*बाट नेपाल आएका यात्रुहरुलाई खोज्नुपर्ने भएको छ। यो दिन नेपाल आएका धादिङ घर भएका ३२ वर्षीय एक युवकमा कोरोना संक्रमण पुष्टि भएको छ। स्वास्थ्य मन्त्री भानुभक्त ढकालले आज आयोजित पत्रकार सम्मेलनमा यो कुरा बताएका हुन्। उनले यो दिन नेपाल आएकाहरु आफै सम्पर्कमा आइदिन पनि अनुरोध गरे तर कुन विमान हो, फ्लाइट नम्बर भने बताएनन्। फ्लाइट नम्बर पनि हामी सार्वजनिक गर्छौँ मात्रै भने। किन सार्वजनिक नगरिएको हो, थाहा भएन।

Continue reading नयाँ चुनौति : चैत ६ गते एयर अरेबिया*बाट नेपाल आएकाहरु खोज्‍ने

संक्रमित नम्बर ३ : उमेर ३०+ आएको खाडी देशबाट

नेपालमा कोरोना भाइरस संक्रमित तेस्रो व्यक्ति भेटिएको पुष्टि स्वास्थ्य मन्त्रालयले गरेको छ। उनको टेकु अस्पतालमा उपचार भइरहेको छ। ३२/३३ वर्ष उमेर भएका उनी खाडी मुलुकबाट नेपाल फर्किएका थिए।

नेपालमा पहिलो संक्रमित व्यक्ति भेटिएको पुष्टि माघ ९ मा भएको थियो। त्यसको दुई महिनापछि चैत १० मा दोस्रो संक्रमित व्यक्ति भेटिएको पुष्टि भयो। तेस्रो संक्रमित व्यक्तिको पुष्टि भने त्यसको दुई दिनमा नै आज चैत १२ गते भएको छ। Continue reading संक्रमित नम्बर ३ : उमेर ३०+ आएको खाडी देशबाट

संक्रमित नेपाली आएको विमानका सबै यात्रुलाई कोरोना भाइरस संक्रमण हुन्छ भन्ने छैन, कस्तो हुन्छ सम्भावना?

मार्च १७ अर्थात् चैत ४ गते फ्रान्सबाट कतारको दोहा हुँदै नेपाल आएकी १९ वर्षकी एक किशोरी यात्रुमा कोरोना भाइरस संक्रमणको पुष्टि भएपछि कतार एयरवेजको सो फ्लाइटमा आएका अन्य लगभग सबै यात्रु सम्पर्कमा आएको खबर आइसकेको छ। यो बीचमा त्यो विमानबाट आउने सबै यात्रुलाई कोरोना भाइरस लागेको जस्तो गरेर प्रचार गरियो। हो, त्यही विमानमा आउनेहरुलाई पनि संक्रमण हुने सम्भावना त हुन्छ र सबै यात्रुलाई संक्रमण हुन्छ नै भन्ने ग्यारेन्टी चाहिँ हुन्न। त्यसमाथि बिहान साढे १० बजे नेपाल उत्रेकी थिइन् ती किशोरी। तर सञ्चार माध्यमहरु र सोसल मिडियामा QR 650 कोडको कतार एयरवेजको विमानबाट आएको भनेर पनि लेखिए। जबकि त्यो विमान त्यो दिन रातिमात्र अवतरण गरेको थियो। ती किशोरी आएको विमान QR 652 थियो। Continue reading संक्रमित नेपाली आएको विमानका सबै यात्रुलाई कोरोना भाइरस संक्रमण हुन्छ भन्ने छैन, कस्तो हुन्छ सम्भावना?

बेल्जियममा सेल्फ क्वारेन्टिनमा बस्दाको अनुभव

-सन्तोष न्यौपाने/बेल्जियम-

दुई वर्ष अगाडि लुम्बिनीमा १० दिने विपश्यना गर्दा सुरुका दिनहरूमा निकै अप्ठेरो महसुस भएको थियो। दिनको १० घण्टा ध्यानमा लिन हुनुपर्ने र मौन रहनु पर्ने कडा नियमले त्यो स्थिति रहनु स्वभाविक नै थियो। तर पहिलो पटक भएको हुँदा नयाँ अनुभव पक्का थियो। विपश्यना जस्तै तर केही सहज स्थिति अहिले अनुभव गर्दैछु। अर्थात् कोरोना पछिको बेल्जियमले लागू गरेको सेल्फ क्वारेन्टिनमा।

१० दिन अगाडि शुक्रबारको बिहान सपिङ गर्न गएको थिएँ। त्यतिखेर सबै सुपरमार्केट हरु भरिभराउ थिए। मानिसहरूको भीड निकै कम थियो। जर्मनी,स्पेनतिर सुपरमार्केट खाली हुन लागेको समाचार आउन थालेको थियो। सोही अनुरूप मैले पनि कम्तिमा २ हप्ता पुग्ने खानाको जोहो गर्न सपिङ गरे।

बेल्जियममा पनि सोही अवस्था हुनसक्नेमा द्विविधा नै थिएन। सामान किनेर राख्नुस् सर्टेज हुनसक्छ भन्दा धेरैले मलाई गिज्याए पनि। किन आत्तिएको त्यस्तो केही हुँदैन बेल्जियममा भनेर। तर खै किन हो मेरो मनले कुछ गडबड हुन्छ भन्ने भनिराख्या थियो।
Continue reading बेल्जियममा सेल्फ क्वारेन्टिनमा बस्दाको अनुभव

नझुक्किनुस्, अन्नपूर्ण पोस्टको समाचारमा लेखे जस्तै कोरोना भगाउन डिटोल पिलाइएको होइन

अन्नपूर्ण पोस्टको अनलाइन संस्करणमा फागुन १० गते ‘कोरोना भगाउन क्रिश्चियन पास्टरले डिटोल पिलाइदिएपछि..’ शीर्षकमा समाचार राखिएको छ। समाचारमा एक महिलालाई पुरुषले डिटोलको बोतलबाट पिलाउँदै गरेको जस्तो देखिएको फोटो पनि राखिएको छ। समाचारमा ‘केन्यामा एक क्रिस्चियन पास्टरले चर्चका विश्वासीहरुलाई कोरोना भाइरस रोकथामका लागि भन्दै डिटोल पिलाएको तथ्य सार्वजनिक भएको’ लेखिएको छ। के यो सत्य हो त? हामीले फ्याक्टचेक गरेका छौँ।  Continue reading नझुक्किनुस्, अन्नपूर्ण पोस्टको समाचारमा लेखे जस्तै कोरोना भगाउन डिटोल पिलाइएको होइन

धन्न भियतनामले आए जत्ति सबलाई क्वारेन्टिनमा राखेको थियो र नेपालमा पनि पत्ता लाग्यो

यो फोटो भियतनामको क्वारेन्टिन स्थलको हो। भियतनामले कोरोना संक्रमित देशबाट आउने सबैलाई अनिवार्य १४ दिन क्वारेन्टिनमा राख्ने नियम बनाएको थियो। फोटो त्यसैगरी क्वारेन्टिनमा बस्ने एक जनाले खिचेको हो। सात सय जनासम्म अटाउने गरी त्यहाँ ठाउँ बनाइएको रहेछ।

अन्ततः यही ठाउँमा बसेकाहरुलाई कोभिड १९ (कोरोना भाइरस) संक्रमण पुष्टि भएपछि त्यसैको प्रभाव स्वरुप नेपालमा पनि संक्रमण भएको पत्ता लाग्यो।  Continue reading धन्न भियतनामले आए जत्ति सबलाई क्वारेन्टिनमा राखेको थियो र नेपालमा पनि पत्ता लाग्यो

सात दिन पूर्ण लकडाउन : के गर्न पाइन्छ, के पाइन्न ? सरकार यसो भन्छ

सुपरमार्केटका सामान रित्तिएको यस्तो फोटो विदेशका मात्र देखेको थिएँ। आज राति भने आफैले नेपालमै यस्तो देख्न पुगेँ। संयोग पनि कस्तो भने सरकारले सात दिने पूर्ण लकडाउनको घोषणा गर्नुभन्दा अघि म नक्सालको भाटभटेनी सुपरमार्केटमा थिएँ। खासै मानिस थिएनन्। तर एक्कासी मानिसको चाप बढ्न थाल्यो। एकैछिनमा भिड धेरै नै हुनथाल्यो। हेर्दाहेर्दै आलु र प्याज राखिएको र्‍याक नै रित्तियो।

नेपालमा कोरोना भाइरस संक्रमण भएको दोस्रो व्यक्ति पुष्टि भएको घोषणा भएको केही घण्टा नबित्दै सरकारले नेपाल भर सात दिन पूर्ण लकडाउनको घोषणा गरेको हो। भोलि चैत ११ गते बिहान ६ बजेदेखि चैत १८ गते बिहान ६ बजेसम्म अत्यावश्यक अवस्थामा बाहेक बाहिर निस्कन नपाउने, घरैमा बस्नु पर्ने गरी आदेश जारी गरिएको हो। यसअघि निश्चित क्षेत्रमा शान्तिसुरक्षा कायम गर्नका लागि कर्फ्यु घोषणा गरिन्थ्यो। त्यतिबेला बाहिर निस्कन पाइँदैन थियो। यो पटक भने संक्रामक रोग फैलन नदिनका लागि सरकारले यस्तो गरेको हो। हाम्रै स्वास्थ्यका लागि यस्तो घोषणा गरिएको हुनाले हामी सबैले यसलाई कडाइका साथ पालना गरौँ।  Continue reading सात दिन पूर्ण लकडाउन : के गर्न पाइन्छ, के पाइन्न ? सरकार यसो भन्छ